Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
kreekruggen
vliedbergen
ontstaan dorp
verklaring naam
kreekruggen Koudekerke
het proces van inklinking van de bodem nabij Koudekerke op Walcheren
1. DOORSNIJDING VAN EEN KREEKRUG ZICHTBAAR NA DE AANLEG VAN DE RONDWEG KOUDEKERKE
Met de bedijking en een verbeterde afwatering van Walcheren wilde men zich na de stormvloed van 1134 beter beschermen tegen het water en kon men meer grond in cultuur brengen. Een gevolg van de verbeterde afwatering was een daling van de grondwaterstand. Hierdoor werd vanaf dat moment echter ook het ondiepe veen blootgesteld aan zuurstof, waardoor het plantaardig materiaal kon gaan rotten. Door het gewicht van de relatief zware kleiafzettingen werd de onderliggende veenlaag gaandeweg samengedrukt en begon een proces van inklinking. Het veenoppervlak kon door het inklinken en oxideren soms tot 2 cm per jaar dalen waardoor er nu plaatsen zijn met totale bodemdalingen van meer dan 1 meter. Hierdoor kwam de kreekbedding die uit fijn zand bestond, en zelf niet verder kon inklinken, na verloop van tijd hoger te liggen dan de oorspronkelijk hoger gelegen poelgronden.
 
weergave van het proces van inklinking van de bodem
2. HET PROCES VAN INKLINKING VAN DE BODEM
Door dit inklinkingproces zijn de huidige kreekruggen ontstaan, die de basis voor de bewoning en het grondgebruik vormden, zo ook voor Koudekerke. Walcheren werd zo doorsneden door een krekenstelsel waarvan sommige een diepte van soms vijfentwintig meter hadden. Tijdens deze overstromingsfase, die tot circa 600 na Christus duurde, werden sommige kreken zelfs tot zeearmen verbreed en uitgediept en ontstond de latere Westerschelde. De afzettingen uit deze periode hebben plaatsgevonden vanuit drie grote aanvoerkreken: één tussen Dishoek en Koudekerke, één tussen Zoutelande en Poppendamme en één tussen Westkapelle en Meliskerke.

Na deze Duinkerke II transgressie raakten de kreken dichtgeslibd met zand en zavel en slechts een restgeultje zorgde uiteindelijk voor de natuurlijke afwatering. Een voorbeeld van zo'n restgeultje, is de Houtenhandsche Sprink tussen Dishoek en Koudekerke. Tussen de kreken werd het hollandveen afgedekt met een laag zware zeeklei.
  recontsructie krekenstelsel Walcheren, nabij Koudekerke
  3. HET KREKENSTELSEL OP WALCHEREN
In 837 en in 879 werd Walcheren door Vikingen bezocht en als gevolg hiervan werden bij nederzettingen in Middelburg, Souburg en Domburg ter bescherming en verdediging burchten gebouwd. Pas vanaf het begin van de 11e eeuw tot ver in de 13e eeuw neemt de bevolking verder landinwaarts op de hoger gelegen kreekruggen toe. Aangenomen wordt dat er eerst gepionierd werd en men zich voornamelijk bezig hield met de schapenhouderij en visserij en pas na verloop van tijd enkele eenvoudige boerderijen op de hogere kreekruggen landinwaarts werden gebouwd. Over de hoge kreekruggen werden deze nederzettingen onderling verbonden door paden, die het grillige verloop van de kreekrug volgden of het verloop van een sprink of watergang aanhielden. Deze paden vormden de basis van de ruilhandel tussen de dorpen en waren in droge tijden een goed alternatief voor de handel per schuit.
 
Daar waar zich later Koudekerke zou ontwikkelen lag een kreekrug met erg goede vestigingscondities:

1. De hoge en brede kreekrug en nabijheid van de hoge duinen boden enige veiligheid bij hoge waterstanden;

2. De vele vertakkingen van de kreekrug boden goede mogelijkheden tot verkeer en handel naar omliggende gronden en nederzettingen;

3. De lagere met gras begroeide poelgronden vormde een ideale voedselbron voor de schapen die men hield.

Het is dus niet verwonderlijk dat men zich op de huidige plek op een van de breedste kreekruggen van Walcheren vestigde. Bij bijna alle dorpen op Walcheren die buiten de kuststreek zijn ontstaan, is dit vestigingspatroon op de hogere kreekruggen te herkennen. Alleen de nederzettingen Hogelande en Werendijke vormen hierop een uitzondering.
  recontsructie krekenstelsel Walcheren, nabij Koudekerke met aangifte van de dorpen op Walcheren
  4. LIGGING VAN DE DORPEN OP DE KREEKRUGGEN
 
 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1-4: Sjoerd de Nooijer

toelichting afbeelding 1:
doorsnijding van een kreekrug bij de aanleg van de rondweg Koudekerke, foto 12-04-2003

toelichting afbeelding 2:
schematische weergave inklinking

toelichting afbeelding 3:
krekenstelsel op Walcheren

toelichting afbeelding 4:
krekenstelsel op Walcheren met aangifte van de dorpen