Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
buitenplaatsen
ontwikkeling dorp
infrastructuur
boerderijen
- moesbosch
- poelendale
- m'burgsestraat 126
- verk. groeneweg 2
- zwaanweg 7

kustzone
wijk 't zand
boerderijen Koudekerke 1650-1800
een oude schuur aan de Strandweg te Koudekerke (inmiddels gesloopt)
1. TRADITIONELE ELEMENTEN BIJ EEN 20E EEUWSE SCHUUR AAN DE STRANDWEG TE KOUDEKERKE
Na 1650 nam vrijwel overal de bedrijfsgrootte van boerderijen toe en kwam er, ten opzichte van de voorgaande periode, een behoefte aan grotere schuren . Door de handel over zee met veelal Scandinavische landen kon Noors grenen in grote afmetingen worden ingevoerd waardoor grotere (langsdeel)schuren gebouwd konden worden met meerdere dwarsdelen. Hierdoor konden deze schuren voor meer uiteenlopende doeleinden worden gebruikt.

De schuren werden in deze tijd op Walcheren nog veelal met riet of stro gedekt en met houten gepotdekselde planken betimmerd. Ter verduurzaming van de houten delen werd er teer (afkomstig uit de scheepvaart) op de houten planken gesmeerd waardoor het karakteristieke zwarte uiterlijk van de schuren ontstond. Ter verduidelijking werden er witte randen op de schuur aangebracht. Op Walcheren werden traditiegetrouw de mendeuren en luiken van een boerderij groen geschilderd. De mendeuren hebben alleen op Walcheren twee raampjes en vaak een extra loopdeur, ook wel klinket genoemd. Hierdoor kan naar binnen gestapt worden zonder de grote deuren te openen. Boven de mendeuren is vaak de rieten dakrand wat opgetild zodat hoge wagens makkelijk naar binnen konden rijden. Aan het aantal mendeuren in een schuur kon vroeger de welvaart worden afgemeten. Elke mendeur in een schuur stond toen voor het bezit van ongeveer 10 hectare grond.

De overstekken van de traditionele Walcherse schuren zijn op de kopgevels voorzien van zwart of groen geschilderde windveren met barokke versiersels en op de nok vaak een 'makelaar', die van symbolen is voorzien en zodoende iets over de eigenaar van de boerderij vertelt. Een veel terugkomend teken is het hartje. Dit teken werd in de makelaar en veelal in het metselwerk verwerkt. Het stond symbool voor de wens van een groot en gezond gezin, een grote en gezonde veestapel en een goede oogst.

Het woonhuis veranderde in de zeventiende eeuw van opzet. Het woonhuis met de entree op de kop, werd na 1650 op Walcheren gaandeweg vervangen door het 'Zeeuws-Vlaamse' type, dat wordt gekenmerkt door een dwarsindeling. In het midden van de lange gevel bevindt zich de voordeur met bovenlicht (voorzien van levensboom) met aan elke zijde één of twee ramen. Achter de gevel bevinden zich drie vertrekken, met in het midden de gang, daarnaast de keuken en het woonvertrek en aan de andere kant de kelder en opkamer.

In de periode na 1800 veranderde de opzet van boerderijen verder, waarover later meer. Hier worden eerst nog enkele boerderijen beschreven uit de periode 1650-1800 welke een vermeldenswaardige ontwikkeling hebben doorgemaakt: Moesbosch, De Vijgeter, Middelburgsestraat 126, Groeneweg 2 en Zwaanweg 7.
 
beplanting langs een perceelsgrens aan de ter poorteweg in Koudekerke blank Het agrarische grondgebruik bleef in de periode 1650-1800 vrijwel onveranderd: Het besloten karakter, dat in de loop der eeuwen op Walcheren was ontstaan door de vorming van meidoornhagen op de perceelsgrenzen, werd door de bouw van de buitenplaatsen en de omringende bomen verder versterkt. Er ontstond een landschap met coulissen, afgewisseld door open poelgebieden met weilanden voor vee en beplante kreekruggen voor kleinschalige landbouw.

Feit is, dat er door de aanleg van de vele buitenplaatsen een culturele waarde is toegevoegd aan het, tot die tijd, nog vrij traditionele agrarische landschap.
Lees verder.
2. BEPLANTING AAN DE TER POORTE WEG (FOTO: 29-09-2002)  
 
 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1 en 2: Sjoerd de Nooijer

geraadpleegde bronnen:
- Cruyningen, P.J., van.,
Boerderijbouw in Zeeland, van de tiende tot de twintigste eeuw, Utrecht, 2002
- K. Bos en J.W. Bosch, Landschapsatlas van Walcheren, Inspirerende sporen van tijd, Koudekerke, 2008
- www.zeeuwengezocht.nl

toelichting afbeelding 1:
foto bij weiland aan de Ter Poorteweg, gemaakt op 29 september 2002.