Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
ontwikkeling dorp
religie
onderwijs
boerderijen
infrastructuur
opkomst toerisme
wijk 't zand
religie (kerken) Koudekerke 1850-1900
voormalige ImmanuŽlkerk en pastorie aan de Tramstraat te Koudekerke
1. VOORMALIGE IMMANUELKERK AAN DE TRAMSTRAAT TE KOUDEKERKE (10-5-2003)
In 1886 vond de doleantie plaats. Dit is de benaming voor een landelijke kerkscheuring die plaatsvond onder leiding van dominee Abraham Kuyper en zich ook in Koudekerke voltrok. Een aantal leden van de Nederlandsche Hervormde Kerk, brak met het bestuur van die kerk en noemde zich de Nederduits Gereformeerde Kerk (Dolerende), hiermee aangevend dat zij zich zagen als de voortzetting van de kerk die door koning Willem I de naam Nederlandse Hervormde Kerk had gekregen, maar hanteerden als bijvoegsel de term 'dolerend' (Latijn voor 'klagend'), omdat naar hun mening de kerkelijke organisatie een nieuwe reformatie van de kerk in de weg stond, en omdat hen het recht werd ontzegd op de kerkelijke goederen.
 
Gereformeerde kerk en pastorie aan de Tramstraat te Koudekerke   De Doleantie was één van de twee grote afscheidingen van de Nederlandse Hervormde Kerk in de negentiende eeuw. De andere was de Afscheiding van 1834, welke in Koudekerke veel minder impact had. De dolerenden vormden in 1892 de zogenaamde Vereniging met nagenoeg de gehele Christelijke Gereformeerde Kerk die ontstaan was na de Afscheiding van 1834. Zij noemden zich voortaan de Gereformeerde Kerken in Nederland.

Op 14 juli 1887 werd aan de Dishoekse Keiweg naar de duinen, de Nederlandse Gereformeerde Kerk gesticht. Dit is de huidige Tramstraat.
2. GEREFORMEERDE KERK EN PASTORIE    
De kerk werd ingewijd door de bekende dominee Klaarhamer uit Middelburg. In 1934 werd ernaast een pastorie gebouwd en in 1935 werd de kerk voor de eerste maal vergroot. De foto toont de situatie toen dominee Van Loon en dominee Hey de gemeente dienden.(1) Tijdens de inundatie had de kerk veel te lijden gehad. Op 5 november 1950 werd het kerkgebouw na een renovatie weer in gebruik genomen.

De gereformeerde kerk had oorspronkelijk geen toren, wat door sommigen als een gemis werd ervaren. Soms werd zelfs de vergelijking gemaakt met een boeren schuur. In 1962 werd door het architectenbureau Steen en Tuinhof uit Vlissingen een ontwerp gemaakt voor een vernieuwd gereformeerd kerkgebouw met een zeventien meter hoge toren. In 1963 werd de kerk tenslotte drastisch verbouwd, waarna qua hoofdvorm nog wel iets van het oorspronkelijke kerkgebouw valt te herkennen. Ook het interieur werd aangepakt: Er werd een nieuwe vloer aangebracht met zitplaatsen van afzeliahout waaronder centrale verwarming werd aangebracht. Verder werd een nieuwe preekstoel en een nieuwe avondmaaltafel geplaatst Het aantal zitplaatsen werd verminderd van 463 tot 406 met het oog op de bouw van een nieuwe gereformeerde kerk in Paauwenburg en het vertrek van lidmaten naar de Noordoostpolder.
 
Voormalige gereformeerde kerk en pastorie aan de Tramstraat te Koudekerke   Voormalig evangelisatiegebouw op 't Zand
3 OUDE GEREFORMEERDE KERK EN PASTORIE AAN DE TRAMSTRAAT (771)   4. SMEEDWERK VAN DE PASTORIE
In 1968 werd ook de pastorie geheel herbouwd. De inundatie en de inwerking van zout op de constructie was de belangrijkste reden waarom de oude pastorie is gesloopt. Het smeedwerk dat door Klaas de Kam was vervaardigd en op de deuren van de pastorie was aangebracht beeld een opengeslagen bijbel, alfa en omega uit en een duif en een ander nog onbekend teken. Het kunstwerkje werd op het laatste moment van de slopershamer gered door Miep van Vlaanderen. De twee delen van het smeedwerk zaten in de voordeur van de pastorie naast de gereformeerde kerk in de Tramstraat. Daarachter was een portaaltje met een deur naar boven en een deur rechtvoor. De twee panelen bevinden zich momenteel in Schoorl bij de dochter van de koster(es) van de gereformeerde kerk.(2)
 
Voormalige gereformeerde kerk en pastorie aan de Tramstraat te Koudekerke na 1968   Interieur voormalige gereformeerde kerk te Koudekerke
5. OUDE GEREFORMEERDE KERK EN PASTORIE AAN DE TRAMSTRAAT (600)   6. INTERIEUR GEREFORMEERDE KERK (N042)
In 2005 gingen de gereformeerde en hervormde kerk samen verder in de kerk op het Dorpsplein en werden de gereformeerde kerk, Immanuëlkerk genaamd en de pastorie verbouwd.
 
Naast een kerk op het Dorpsplein en één aan de Tramstraat heeft er tot 1942 nog een derde kerk binnen de oude grenzen van Koudekerke gestaan. Deze kerk bevond zich in het buurtschap 't Zand. Het was de Koudekerkse predikant Lodewijk Hijmans die er in 1898 de aanzet gaf tot het stichten van een kerkgebouw. Hij deed hiertoe schriftelijk het verzoek aan de kerkvoogdij waarin hij onder andere bericht dat hij met hulp uit Middelburg een zondagsschool heeft opgericht en daartoe een lokaal huurde van een particulier. Waarschijnlijk was dit een ruimte van de herberg 'Even Buiten'. In dat lokaal hield hij tevens Bijbellezingen waarvoor grote belangstelling bleek te bestaan. Omdat per mei 1899 de verhuur werd beëindigd deed hij een verzoek tot het oprichten van een eenvoudig 'lokaal' waarin hij het kerkelijke werk kon voortzetten. Na toestemming van de kerkenraad en kerkvoogdij werd een perceel grond gekocht van Jan de Troye (de eigenaar van de molen). Dit stuk grond was bekend als het 'Vuile Bresje'. Hier werd op 19 mei 1898 (Hemelvaartsdag) het lokaal plechtig ingewijd. Een steen is in de gevel van het gebouwtje ingemetseld met de tekst: "De Meester is daar en Hij roept u". blank Voormalig evangelisatiegebouw op 't Zand
  7. VOORMALIG EVANGELISATIEGEBOUW
Het Evangelisatiegebouwtje, 'Het Pand' genaamd, bleek in een groeiende behoefte op 't Zand te voorzien en aan het begin van de twintigste eeuw werd besloten tot het stichten van een eigen kerk in het buurtschap, welke in de directe nabijheid aan de vroegere Kerkstraat en later Vogelstraat werd gebouwd en op 7 december 1914 werd ingewijd. Lees verder.

 

 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1: Sjoerd de Nooijer
afb. 2-5: archief Jan Roose
afb. 6: Karel Noorlander
afb. 7: Bob van der Weel

geraadpleegde bronnen:
- archief Jan Roose
- Hendrikse, H. en Roose, J., Valkenisse in oude ansichten, Zaltbommel, 1974
- Grootjans, H., Nederlands
Hervormde Gemeente Koudekerke 1583-1983, Koudekerke, 1983
- Roose, J. en Roose, W.P., Kent u ze nog... die van Koudekerke, Zaltbommel, 1981
- Piet van Vlaanderen
- Bob van der Weel
- Wikipedia - Doleantie

voetnoot 1:
bron: Kent u ze nog... die van Koudekerke

voetnoot 2:
bron: Piet van Vlaanderen