Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
ontwikkeling dorp
religie
onderwijs
boerderijen
- beukenhofje
- der boede
- maas
- plantlust

infrastructuur
opkomst toerisme
wijk 't zand
boerderijen Koudekerke 1850-1900
boerderij Zuiderhoeve, voorbeeld van een woonhuis onstaan in de periode 1850-1900
1. BOERDERIJ ZUIDERHOEVE, VOORBEELD VAN EEN WOONHUIS ONTSTAAN IN DE PERIODE 1850-1900 (FOTO 14-5-2010)
Het streven naar huiselijkheid in de achttiende en negentiende eeuw kwam vooral tot uitdrukking in het verplaatsen van 'vuil' werk naar bijgebouwen en het creëren van aparte meidenkamers en knechtenkamers voor het personeel. Tot het eind van de negentiende eeuw bleef men slapen in de woonvertrekken omdat het hier in de winter het langste warm bleef door de aanwezigheid van de haard. Men sliep in bedsteden die vaak niet groter waren dan 1,2x1,6 meter. De komst van de kachel rond 1840 was dus een enorme verbetering van het woongenot omdat nu de woning in z'n geheel verwarmd kon worden. De introductie van het fornuis rond 1850 zorgde er tenslotte voor dat men geen grote openhaarden meer hoefde te bouwen en men kon volstaan met een burgerlijke schoorsteen. Rond deze tijd was de Zeeuwse boerderij veranderd van een simpele eenbeukige woning met aangebouwde schuur in een vrijstaand, symmetrisch woonhuis met centrale gang en een grote, zwart geteerde schuur met twee dwarsdelen.

Na 1850 begon men ook baksteen en dakpannen te gebruiken voor de schuren en woonhuizen. Omdat de meeste schuren rond Koudekerke na die periode zijn gebouwd, zijn ze dus veelal met pannen gedekt. Het kwam ook voor dat bestaande schuren uit brandpreventief oogpunt met pannen werden gedekt omdat het helaas ook regelmatig voorkwam dat schuren door brand verloren gingen. Het bovenstaande woonhuis van hofstede Zuiderhoeve werd bijvoorbeeld in deze periode herbouwd.

Door revolutionaire veranderingen in de landbouw waren de beginselen volgens welke de 'traditionele' boerderijen werden gebouwd steeds minder in overeenstemming met de eisen van het moderne bedrijf. Er moesten bijvoorbeeld steeds groter wordende machines gestald worden en het gedorste graan werd niet langer in de schuur opgeslagen maar meteen afgevoerd naar de graanhandel. Daarnaast was er sprake van ontmenging. Dit hield in dat het gemengde bedrijf plaats moest maken voor uitsluitend akkerbouw of veehouderij. Op Walcheren lag het zwaartepunt reeds op de akkerbouw dus werd vanzelfsprekend voor akkerbouw gekozen.

De keuze voor akkerbouw werd makkelijk doordat in het laatste kwart van de negentiende eeuw kunstmest als vervanger van mest werd ontdekt en het dus niet langer nodig was om runderen te houden. Deze verandering werd uiteraard niet plotsklaps doorgevoerd maar verliep geleidelijk tot aan de Tweede Wereldoorlog. Hiermee verdwenen eveneens de koestallen en karnhuizen. Deze laatsten verdwenen mede doordat het karnen van de melk niet langer op de boerderij maar in de boterfabriek gebeurde. Door veranderingen in het huishouden verdwenen er eveneens ruimtes en gebouwen. Brood werd bijvoorbeeld niet langer zelf gebakken in de bakkeet maar werd bij de plaatselijke bakker gehaald en men ging slapen in slaapkamers op de zolder die voorheen vaak als opslagruimte voor graan werd gebruikt. Ook de paardenstallen verdwenen als gevolg van de mechanisatie. Echter zette dit proces zich pas na de Tweede Wereldoorlog in met de komst van de tractor. De oude schuren werden hierdoor steeds meer stallingloods maar waren hiervoor vanwege de hoogte van de balkconstructies vaak niet geschikt.

Hiervoor werd al aangegeven dat de meeste schuren bij boerderijen in Koudekerke in deze periode zijn gebouwd. Het onderstaande overzichtje van boerderijen geeft een indruk welke boerderijen hiertoe gerekend kunnen worden op basis van een inventarisatie van de Provincie Zeeland (tussen haakjes de naam van de boerderij) Lees verder.
Biggekerksestraat 5
Dishoek 3
Dishoek 17
Dishoekseweg 37 (De Peppelhoeve)
Dishoekseweg 4
Dishoekseweg 39 (De Vlegel)
Middelburgsestraat 84 (Beukenhofje)
Strandweg 5 (Korenvlied/Korenvliet)
Tramstraat 2 (onlangs gesloopt)
Vlissingsestraat 23 (Der Boede)
Vlissingsestraat 42 (L'Esperence)
Zwaanweg 6 (De Zwaanhoek)
Zwaanweg 9 (Wielemaker)
Zwaanweg 10 (Swaenenhof)
Zwaanweg 11
Zwaanweg 13
 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1: Sjoerd de Nooijer

geraadpleegde bronnen:
- Cruyningen, P.J., van.,
Boerderijbouw in Zeeland, van de tiende tot de twintigste eeuw, Utrecht, 2002
- CHS Provicie Zeeland