Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
ontwikkeling dorp
religie
onderwijs
verenigingen
infrastructuur
nieuwe wijken
- West I
- Zuid-Oost
- West II
- Zuid
- De Meulhoek
- Thomassen
- Koningshof
- Couburg
- Der Boede

bedrijventerreinen
wederopbouw
ruilverkaveling
recreatie
kustversterking
Nieuwe wijken Koudekeke 1944-heden
animatie van uitbreiding Koudekerke met nieuwe wijken
1. NAOORLOGSE UITBREIDING KOUDEKERKE
Na de Tweede Wereldoorlog hebben de nieuwe woonwijken, het bedrijventerrein en diverse voorzieningen ervoor gezorgd dat het dorp in 70 jaar tijd onstuimig is gegroeid. Een groei die de laatste jaren weer afneemt, mede door de 4e Nota Ruimtelijke Ordening van VROM waarin bouwbeperkingen voor dorpen zijn opgenomen. Als je wat nauwkeuriger kijkt naar de wijken die Koudekerke rijk is, is de tijdsgeest er volop te proeven. Of je nu een vooroorlogse wijk, een zestiger jaren wijk of een van de ‘knusse’ wijken uit de tweede helft van de zeventiger en begin tachtiger jaren bekijkt. Je kunt wel zeggen dat Koudekerke net groot genoeg was om van alle periodes wel wat mee te krijgen waardoor er tegenwoordig een fraaie staalkaart van woning en wijk typologiën is terug te vinden.

In de periode na de Tweede Wereldoorlog kwam de volkswoningbouw voor lange tijd - tot eind jaren zestig - onder regie van de overheid en werd afscheid genomen van het principe van de 'minimumwoning' en werden woningplattegronden ontwikkeld waarin ook een plek was voor het beoefenen van hobby's en voor de persoonlijke verzorging en hygiëne. De overheidsregie kwam onder andere tot uitdrukking in de ‘Voorschriften en Wenken’, waarin kwaliteitseisen waren vastgelegd voor de gesubsidieerde woningbouw. In 1946 verschenen deze richtlijnen voor het eerst. We herkennen er het oude hygiënistische programma in: bezonning en de wenselijkheid van strokenbouw kwamen aan de orde, alsook de indeling van de woning, de grootte en vorm van de vertrekken en bouwaanwijzingen om te zorgen voor goede kwaliteit bij minimale kosten.
 
luchtfoto Koudekerke in 1980   Na de oorlog werd door de Provinciale Planologische Dienst een nieuw streekplan opgesteld ter vervanging van het streekplan uit 1939. Uitgangspunt van dit plan was de opvatting dat het dorp gezien haar ligging een geschikte woonplaats vormde voor Vlissingse arbeiders van o.a. De Schelde. Allereerst moesten er voldoende woningen gebouwd worden voor de eigen bevolking. Hiervoor werd in 1955 architect Arend Rothuizen in de arm genomen, met als doel een nieuw uitbreidingsplan te ontwerpen. In 1958 werd het door hem opgestelde bestemmingsplan 'Kom Koudekerke' gepresenteerd. Er was toen reeds gestart met de bouw van Koudekerke West. Later volgden nog meer uitbreidingswijken.
2. LUCHTFOTO KOUDEKERKE IN 1980    
De na-oorlogse uitbreidingswijken van Koudekerke
3. NA-OORLOGSE WIJKEN KOUDEKERKE
Hierboven ziet u een overzicht van de na-oorlogse wijken in Koudekerke. De nummers op de kaart verwijzen naar de volgende wijken:

1. West I (1953-1966)
2. Zuid-Oost (1966-1972)
3. West II (1968-1972) (Zeeheldenbuurt)
4. Zuid (1975-1980) (Boomgaard)
5. De Meulhoek (1980-1986)
6. Thomassen (1989-1990)
7. Koningshof 1 (1992-1996), Koningshof 1a (2008-2009)
8. Couburg (2005-2007)
9. Der Boede (2019-heden) (buiten de kaart, op terrein buitenplaats Der Boede)

Ook het buurtschap Dishoek werd in de na-oorlogse periode uitgebreid. Hierover leest u hier meer.
Over de groei van de Koudekerkse bedrijventerreinen leest u hier verder.

Hoe de uitbreiding van Koudekerke tot stand kwamen wordt hierna per wijk nader toegelicht.
 
 

West I  
Realisatie 1953-1966
 
De Weststraat in Koudekerke was de eerste grote geplande uitbreiding van het dorp   In 1953 werd in de Weststraat gestart met de de eerste 'grote' naoorlogse uitbreiding van Koudekerke. De gemeente wilde hier op 'grote' schaal woningwet- woningen bouwen om aan de grote woningbehoefte van de inwoners te voldoen, maar vanwege de gelimiteerde hoeveelheid woningwetwoningen die gebouwd mochten worden gebeurde dit niet op de grote schaal die eigenlijk benodigd was. De gemeente riep toen haar inwoners op tot meer particuliere initiatieven.
4. WESTSTRAAT TE KOUDEKERKE blank  
gevelbeeld voormalig bankgebouw en woning aan de Kerkstraat te Koudekerke   Op 24 februari 1909 werd in Koudekerke de coöperatieve boerenleenbank opgericht en werden bankzaken vanuit een woning aan de Kerkhoflaan uitgevoerd. Het kantoor bleek eind jaren vijftig te klein te worden en er kon onvoldoende service worden geboden.
5. KERKSTRAAT KOUDEKERKE blank  
Voormalig bankgebouw aan de Kerkstraat
  In 1961 vestigde de Rabobank zich daarom in een nieuw pand aan de Kerkstraat. Het bankgebouw werd door architect ir. Arend Rothuizen ontworpen van het architectenbureau Rothuizen en 't Hooft uit Middelburg. Het voor die tijd ruime, lichte en efficiënte gebouw bestond naast een kantoor uit een gelijkvloerse woning voor de kassier, de heer C. Jongepier. Het deel waar de bank zich in vestigde had twee verdiepingen. Beiden hadden een dwarse kap.

Enkele jaren geleden werd het bank gedeelte van het pand nog grondig verbouwd. Op 5 juni 2001 brandde de kassierswoning en de bovenwoning geheel uit.
6. KERKSTRAAT KOUDEKERKE blank  
DE MELKWAGEN IN DE BERGSTRAAT TE KOUDEKERKE IN 1962   Deze foto uit 1962 laat de melkwagen van Martinus (Tinus) Verhage zien in de Bergstraat ter hoogte van nr. 9. In de melkwagen zit o.a. Krijn Verhage en in de deuropening staat mevr. van der Leek. Het meisje met de hoofddoek is haar dochter Mattie In deze tijd reed Tinus met deze wagen door het dorp. Later kwam hiervoor de 'SRV-wagen' in de plaats. Het assortiment op deze nieuwe grotere wagen was veel ruimer.

Let u verder eens op het telefoonnummer op de wagen. Dat bestond in deze tijd slechts uit 3 cijfers voor Koudekerke.
7. DE MELKWAGEN IN DE BERGSTRAAT 1962 (BRON FOTO: MATTIE HUISZOON)    
DE CITHERSHILLSINGEL TE KOUDEKERKE   In 1951 kwamen er veel Zuid- Molukkers naar Nederland, zo ook naar Koudekerke. Ze werden eerst opgevangen in barakken ten zuiden van het dorp, dit is het huidige 'Vakantieoord Broedershoek'.

In 1962 betrokken ze huizen aan de Cithershillsingel die speciaal voor hen werden gebouwd in plan West. Velen van hen wonen tegenwoordig nog op deze plek in Koudekerke.

Woningtypologie uitlichten:
Cithershilsingel en Weststraat
8: DE CITHERSHILLSINGEL TE KOUDEKERKE    
 

Zuid-Oost  
Realisatie 1966-1972)
 
luchtfoto kaart maken en inleiding bouwperiode en totstandkoming

verder typologie bejaardenwoningen en woningen tulpstraat beschrijven
 
 
DE TULPSTRAAT TE KOUDEKERKE   Het nieuwbouwplan Zuid-Oost (1966- 1972) was reeds in het uitbreidingsplan van 1936 voorzien maar vanwege de oorlog niet eerder uitgevoerd. Uiteindelijk werd het opnieuw in het plan 'Kom Koudekerke' opgenomen. Naast enkele rijtjeswoningen werden er in dit plan veel vrijstaande woningen gebouwd als reactie op de vele saaie rijtjeswoningen in West. De straten kregen de namen van bloemen mee (Tulpstraat, Dahliastraat, Leliestraat). De voornaamste straat kreeg de naam van de vertrekkende burgemeester, de heer Dregmans die vanaf 1935 tot 1966 burgemeester was van Koudekerke. (Burgemeester Dregmansstraat). De bejaardenwoningen links zijn inmiddels al weer gesloopt voor wozoco De Brouwerij.
9: DE TULPSTRAAT TE KOUDEKERKE    
 

West II  
Realisatie 1968-1972
 
De veranderde denkbeelden over de 'ideale' woningplattegrond en de standaardisering van het bouwproces hadden in de jaren zestig grote invloed. De overheid had inmiddels een stevige greep op de nieuwbouw van sociale woningen via de Centrale Directie voor de Volkshuisvesting (CDV). Al lang hiervoor, in 1944, was de Stichting Ratiobouw opgericht, die nieuwe bouwsystemen in Nederland keurde. Het bouwen met goedgekeurde systemen werd gesubsidieerd. De Studiegroep Efficiënte Woningbouw, in 1953 opgericht onder auspiciën van het Bouwcentrum (een samenwerkingsverband van architecten, bouwbedrijven en woningcorporaties, de overheid en vakorganisaties), ontwikkelde ‘keuzeplannen’, gerealiseerde woningontwerpen die aan de ‘Voorschriften en Wenken’ voldeden en elders als voorbeeld konden dienen. De overheid subsidieerde de bouw van deze woningen, waarvan er tot 1970 in heel Nederland 40.000 stuks werden gebouwd.
     
DE HOEK EVERTSENSTRAAT EN DE RUYTERSTRAAT TE KOUDEKERKE   Tijdens de bouw van West I, werden er al plannen gemaakt voor de aanleg van veel nieuwe woningen in West II omdat zich de mogelijkheid voor deed om deel te nemen aan de zogenaamde 'ratiobouw'. Deze bouwmethode was ontwikkeld nadat bleek dat de woningnood groter was dan men aanvankelijk dacht. Omdat met de klassieke bouwmethodes en het personeelsgebrek in de bouw niet voldaan kon worden aan de enorme vraag werden woningen in hoog tempo met ploegendiensten gebouwd. Samen met andere Walcherse gemeenten werd zo besloten om in 1967-1968 grote aantallen van het zelfde type woning neer te zetten.
10. DE HOEK EVERTSENSTRAAT EN DE RUYTERSTRAAT    
Hiermee ontstond de grootste uitbreidingswijk van Koudekerke genaamd West II. De wijk bestaat grotendeels uit veel gelijkvormige bouwblokken met doorzonwoningen die als stempels orthogonaal ten opzichte van elkaar zijn geplaatst. Hiertussen bevinden zich diverse garagepleintjes, die via brandgangen de achtertuinen met buitenbergingen ontsluiten en tevens een speelplek voor kinderen in de wijk vormen.

luchtfoto kaart maken
 
Plattegronden ratiowoningen te Koudekerke
11. PLATTEGRONDEN RATIOWONINGEN
De plattegrond van de ratiowoningen wordt ook wel aangeduid als 'doorzonwoning'. De naam is afgeleid van het feit dat de woonkamer over de gehele diepte van het huis doorloopt. De woonkamer heeft dan ook aan twee kanten grote ramen, zodat de zon door de hele kamer kan schijnen. Naast de woonkamer ligt een halletje met een meterkast. Daarachter een gang met de trap naar de verdieping met eronder een bergkast. Verder ligt er een kleine wc aan de gang die naar een gesloten keuken aan de achtergevel leidt. Op de eerste verdieping van de woning bevindt zich een drietal slaapkamers en een badkamer met een meestal open trap naar de zolder waar zich nog een overloop met een slaap- en/of bergruimte bevindt.

De ratiowoningen kenmerken zich door het gebruik van een goedkope gele en bruinrode bakstenen, grijze betonpannen en het gebruik van relatief dunne prefab betonnen systeemvloeren en betonlateien boven de raamopeningen. De woningen kennen een hoge mate van standaardisatie en repetitie en hebben een beukmaat van 6,4 meter en een diepte van zo'n 7,6 meter. Onderling zitten er subtiele verschillen in de gevelindelingen van de verschillende bouwblokken. Er werd onder andere gevarieerd met de raamindeling van de entree en badkamer, kleur van de deuren (rood of groen) en het aantal schoorstenen op het dak.
 
Gevelbeelden ratiowoningen te Koudekerke
12. GEVELBEELDEN RATIOWONINGEN
 
verder de drie flatjes met bejaardenwoningen als typologie uitwerken (tekeningen opzoeken)
 
DE BOISOTSTRAAT IN KOUDEKERKE   De wijk West-II is in de periode 1968-1972 door de Walcherse Bouw Unie gebouwd en bestaat naast de ratiowoningen uit eengezinswoningen. Langs de randen van de wijk bevinden zich bungalows op grotere kavels. De meeste straatnamen zijn afgeleid van helden uit de maritieme historie van Zeeland en werden in 1960 bepaald: De Ruyterstraat, Trompstraat, Naereboutstraat, Evertsenstraat, van Speijkstraat, Bankertstraat, Karel Doormanstraat en De Boisotstraat.

13. DE BOISOTSTRAAT IN KOUDEKERKE    
Speeltuin aan de Backertstraat te Koudekerke   Speeltuin aan de Backertstraat te Koudekerke
14. SPEELTUIN AAN DE BANCKERTSTRAAT TE KOUDEKERKE 1972 (N080)   15. SPEELTUIN BANCKERTSTRAAT 1972 (N081)
Op de hoek van de Banckertstraat en de Van Speijkstraat werd in 1972 naast kleuterschool 'De Wip' door de gemeente Valkenisse een perceel van 800m2 beschikbaar gesteld voor de aanleg van een speeltuin. Aanvankelijk was deze voorziening niet voorzien. Door de in 1971 opgerichtte wijkvereniging Koudekerke-West kwam deze speeltuin er toch en werden de speelwerktuigen gefinancierd door het organiseren van een rommelmarkt. Op 28 oktober 1972 werd de speeltuin door burgemeester Koevoets geopend. Vanuit de net gereed gekomen speeltuin kijkt men hier de Backertstraat in. Daar staat dan nog een bouwkeet.
 

Zuid  
Realisatie 1975-1980
 
Na de realisatie van de grootschalige uitbreiding in plan West II bleef de woningbehoefte in Koudekerke groot. Er werden twee locaties aangewezen voor nieuwbouw: Ten oosten van de Beatrixlaan (het latere Koningshof) en het plan 'Zuid'.

In 1970 groeide het besef dat een iets meer gevarieerdere woonbuurt als volgende uitbreiding van het dorp wenselijk was. Als reactie op de grootschalige gebaren van de functionalistische open verkaveling (CIAM-gedachte) uit het decennium ervoor werd in Nederland (en ook hier in Koudekerke) vanaf 1975 een nieuwe stedenbouwkundige typologie toegepast met meer oog voor de menselijke maat en een veranderde sociologische idiologie: Het woonerf. Karakteristiek voor woonerven zijn de vertakte wegenstructuren, doodlopende woonstraten en verspringende rooilijnen. De typologie was gericht op geborgenheid, knusheid en kindvriendelijkheid. Resultaat hiervan is een intieme woonomgeving waar de auto te gast is.

De woonerfwijken worden gekenmerkt door een vrijheid in wonen welke tot uitdrukking komt in een eclectische vorm van architectuur en een grillige stedenbouwkundige structuur. De woonerfwijken zijn veelal ontworpen vanuit de architectuur en specifiek vanuit een enkele woning als schakelelement voor het grotere geheel. Alle delen bij elkaar opgeteld leiden tot een brei van schijnbaar willekeurig ‘gehusselde’ huisjes die door de bewoners als 'gezellig' wordt ervaren. Een significante wijziging ten opzichte van de voorgaande periode is ook de oriëntatie van de woningplattegrond: van een doorzonwoning met de woonkamer aan de voorzijde is deze nu vaak georiënteerd op de tuin aan de achterzijde.

luchtfoto kaart maken

Het plan Zuid sloot aan op de eerder uitbreidingsijk Zuid-Oost en moest plaats bieden aan 140 woningen: bungalows, vrijstaande woningen, twee-onder-een-kapwoningen en geschakelde woningen. Het plan werd begrensd door de Tramstraat, machinefabriek Boddaert, Antheunissenstraat, Kerkhoflaan en de Prinses Beatrixlaan.
 
Deze boomgaard moest plaats maken voor de uitbreiding van de wijk Zuid   Om hier woningbouw mogelijk te maken moest eerst een 25 jaar oude boomgaard van één hectare met windsingels gerooid worden. De foto hier links toont de bewuste boomgaard omstreeks 1963. Er kwamen bezwaren tegen de kap van de boomgaard door omwonenden en de Dorpsvereniging Koudekerke. Er werden zelfs door inwoners alternatieve plannen gemaakt met behoud van delen van de boomgaard. Deze werden terzijde geschoven en het gemeentelijk plan werd doorgezet. Ook de hoge grondprijzen en de nabijheid van een machinefabriek leverden bezwaren op. Rond de fabriek werd voorzien in een groenstrook en bewoners van de Anthonissenstraat werd extra tuingrond aangeboden.
16. DEZE BOOMGAARD MOEST PLAATS MAKEN VOOR DE WIJK ZUID    
In december 1973 werd goedkeuring verleend aan het bestemmingsplan 'Koudekerke-Zuid' en begin 1975 kon gestart worden met het bouwrijp maken van het gebied. In het plan was onder meer ruimte voor de bouw van 12+8 woningwetwoningen die in opdracht van de Woningstichting Walcheren werden gerealiseerd. Tegen het einde van 1978 was het bouwplan vrijwel geheel volgebouwd.

Verdere woningtypes beschrijven + check tekeningen archief

In de wijk werd in [jaartal] aan de Anthonissestraat 23 een nieuw schoolgebouw gerealiseerd, hieraan werd de naam 'De Wantewevers' toegekend. Het bood onderdak aan de christelijke kleuters die hiervoor in 'De Wip' waren gehuisvest.
 
Speeltuin aan de Backertstraat te Koudekerke   Op deze luchtfoto uit 1976 is West-II al enkele jaren gereed en is men inmiddels begonnen met de uitbreiding van plan 'Zuid'. Hier werd van 1975 tot 1980 een mix van woningtypologieën gebouwd rond woonerven. Op de foto zijn onder andere al woningen aan de Van Streijenstraat en Boomgaard te zien. De prijs van bouwgrond varieerde van f. 43,- (!) per m² voor woningwetbouw tot f. 99,14 per m² voor zogenaamde 'gesloten bebouwing'.

Klik op de foto voor een groter formaat.
bron foto: Ad en John-Bart Louwerse
17. LUCHTFOTO KOUDEKERKE 1976    
DE BRAAMHOF TE KOUDEKERKE   De straatnaam 'Boomgaard' die aan de woonerven werd toegekend verwijst naar een boomgaard van ongeveer één hectare, die voor de nieuwbouw moest wijken.

De naam van de straat Braamhof komt van een oude bramenkwekerij die hier vroeger gevestigd was. De overige straatnamen zijn afkomstig van personen die een rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Koudekerke.

Woningtypolgie Boomgaard en wellicht woningen met zitkuil aan Van Strijenstraat
18. DE BRAAMHOF TE KOUDEKERKE    
 
Gevelbeelden De Braamhof te Koudekerke
19. GEVELBEELDEN WONINGEN AAN DE BRAAMHOF TE KOUDEKERKE
De 30 woningen aan de Braamhof zijn een typisch product van de jaren zeventig en passen geheel in de traditie van de dan in opkomst zijnde woonerven. Kenmerkend is de onderlinge schakeling en spiegeling van de relatief smalle (5 meter) en diepe (13 meter) woningen. Ze hebben allen aan de voorzijde een lage voorgevel met een flauw oplopende kap, wat het centrale middengebied een kleinschalig en geborgen karakter geeft maar dankzij de doorlopende kappen toch een eenheid blijft. Iedere keuken kijkt op dit centrale middengebied uit, waar kinderen relatief veilig kunnen spelen en vanuit de aangrenzende keukens door de kokende ouders in de gaten kunnen worden gehouden.

Typisch voor de woonerven is de aandacht voor de inrichting van het centrale middengebied. Dit vertaalde zich in een gezoneerde indeling en afbakening van plekken met subtiele elementen zoals muurtjes, bielzen, paaltjes en patronen in de bestrating. De plantenbakken die voor iedere woning waren voorzien, zijn een typisch element ter versterking van de knusheid van het hofje en hebben tevens een verkeersremmend effect. Tegenwoordig zie je dat niet iedereen er meer de tijd en aandacht voor heeft om hier wat sfeervols van te maken en zijn veel tuintjes bestraat. De overgang tussen het openbare gebied en de private woning vindt in de Braamhof geleidelijk plaats. Een laag tuinmuurtje kondigt die overgang subtiel aan en de positionering van de entree onder een overstek markeert de feitelijke overgang naar het private domein.
 
Plattegronden De Braamhof te Koudekerke
20. PLATTEGRONDEN WONINGEN AAN DE BRAAMHOF TE KOUDEKERKE
De plattegrond van de woningen aan de Braamhof is op de begane grond open van structuur. Via een halletje met toilet en meterkast stap je zo de woonkamer binnen, die in open verbinding staat met de eetkamer en keuken. Bijzonder is dat je hier vanuit de woonkamer ook de aangrenzende berging aan de achterzijde van het huis in kan. Via de woonkamer is er ook een directe toegang tot de achtertuin. Met de trap in de woonkamer kan de eerste verdieping bereikt worden alwaar drie slaapkamers en een badkamer rond een overloop liggen. Bijzonder is dat de trap, naar de 4e slaapkamer en cv-ruimte op de zolder, aan de tegenoverliggende zijde van de overloop is gepositioneerd. De slaapkamer aan de voorzijde heeft een schuin oplopende dakkapel die, als een soort geopend oog, zicht op het centrale plein geeft. Een aantal woningen in de Braamhof bevat nog het originele kleur- en materiaalgebruik met donkere houten kozijnen, uitzetramen en boeidelen, stuk voor stuk elementen die woningen uit deze periode typeren.

Omdat de auto te gast is, is er slechts beperkt ruimte voor het parkeren van auto's op het plein en is er achter het bouwblokken (aan de Van Strijenstraat) voorzien in een groot plein met 30 garages. Verder wordt er aan de Walestraat geparkeerd.
 

De Meulhoek  
Realisatie 1980-1986
 
Ook in het tweede deel van de jaren zeventig bleef de vraag naar woningen in Koudekerke bestaan. Er werd besloten om in de zuidwesthoek van het dorp een nieuwe wijk te bouwen. In 1977 viel het besluit van de gemeente Valkenisse, om over te gaan tot de aankoop van zeven hectare grond voor deze uitbreiding van het dorp. De uitbreiding was voorzien ten zuiden van de Dishoekseweg en ten westen van de Stationsstraat, aansluitend op de bebouwing daar. Het uitbreidingsplan en daarmee ook de latere wijk kreeg de naam De Meulhoek, wat een verwijzing is naar een oude molen die hier ooit heeft gestaan. Hiervan werd later ook de straatnaam Meulpad in het plan afgeleid. De naam Keiweg is een oude naam voor de Dishoekseweg.
 
Situatie wijk Koningshof te Koudekerke
20. LUCHTFOTO PLAN DE MEULHOEK (KAART 2021)
In oktober 1978 werd het bestemmingsplan ter inzage gelegd. Er kwam slechts één bezwaar binnen, dat werd afgewezen. In het plan was plaats voor 92 woningen waarmee voorzien kon worden in de woningbehoefte voor de komende vijf jaar. Het plan werd begin jaren tachtig nog enkele malen herzien om beter aan te sluiten op de behoeftes van de markt. Aan de oost- en zuid-westzijde van het plan was ruimte voor halfvrijstaande woningen, met in het midden van het plan meer aaneengesloten bebouwing in de vorm van woningwetwoningen, geschakelde woningen en woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens. De woningen werden in korte rijtjes geschakeld en staan in verschillende oriëntaties in de openbare ruimte. De westzijde van het bouwplan was bestemd voor de bouw van villa's.

Bij de verkaveling en de positionering van de straten werd rekening gehouden met een toekomstige uitbreiding van de wijk naar het zuiden. Aan de zuidzijde werd een groot speelterrein aangelegd dat ook als speelruimte voor de wijk West II moest dienen. Tevens werd voorzien in de aanleg van volkstuintjes, die dankzij een grote belangstelling groter werden uitgevoerd dan aanvankelijk was bedacht. Al met al wordt deze wijk gekenmerkt door een ruime en groene opzet. De verscheidenheid aan gebouwtypologiën en twee door de wijk slingerende straten (Meulpad en Keiweg) geven de wijk een gevarieerd straatbeeld waarin autoverkeer op een natuurlijke manier wordt afgeremd. Parkeren vindt in het deel waar voornamelijk villa's staan hoofdzakelijk op eigen terrein plaats, al is er ook ruimte voor parkeren van bezoekers aan de straat. In de rest van het plan wordt voornamelijk aan de straat geparkeerd. Slechts in een deel van het plan werd voorzien in stoepen. Al deze kenmerken zijn typisch voor de woningbouwontwikkeling in deze periode. Het was een duidelijk andere insteek dan de veel rationeler opgezette woonwijken zoals Zuid en West II.

In het najaar van 1980 kon de bouw van de eerste woningen beginnen. Tien premie A-woningen werden door Bouwbedrijf Walraven gebouwd. De vijftien geschakelde woningen werden door de Amersfoortse architect Nic. van Stelt ontworpen en door Bouwbedrijf Flipse in 1981 opgeleverd. De tien woningwetwoningen aan de Keiweg werden gebouwd door de Walcherse Bouw Unie in opdracht van de Woningstichting Walcheren en in februari 1983 opgeleverd. Dat gebouw bestond uit 2 bouwlagen van elk vijf woningen Acht twee-onder-eenkapwoningen met garages werden door Bouwbedrijf Flipse aan het Meulpad gerealiseerd. Het merendeel van de villa's werd in opdracht van particulieren gebouwd.

In de jaren negentig was nog kort sprake van een uitbreiding van de wijk met plan De Meulhoek II. Dat is er tot op heden (nog) niet van gekomen, al wordt de optie tot toekomstige bebouwing tot aan de Koksweg in de toekomst nog steeds open gehouden.
 
Meer foto's van wijk plaatsen om een beter beeld van de wijk te geven. O.a. woningwetwoningen en geschakelde woningen Meulpad zijn interessant.

Woningtypolgie Meulpad en Woningwetwoningen Keiweg nader uitwerken (bejaardenwoningen)
 
DE KEIWEG IN DE MEULHOEK IN KOUDEKERKE    
21. DE KEIWEG IN DE MEULHOEK IN KOUDEKERKE    
 

Thomassen  
Realisatie 1989-1990
 
Eind 1979 werd de constructiefabriek Thomassen-Holland BV gesloten. Deze was gehuisvest in de oude remise van de stoomtram. Het industrieterrein was door de uitbreidingen van het dorp ingesloten geraakt en zorgde voor overlast in de omliggende wijken. Een voortzetting van de industriefunctie op deze plek was niet gewenst. Daarom had de gemeente Valkenisse reeds in 1980 geprobeerd de grond te verwerven om hier woningbouw te plegen echter dat lukte pas in 1988. Eind van dat jaar werden de inmiddels vervallen gebouwen gesloopt en de vervuilde grond gesaneerd.
     
Op het terrein aan de Stationstraat en Walestraat werden, na jaren van leegstand in 1989 en 1990 door Bouwbedrijf Flipse 38 huizen gebouwd. Het merendeel was in opdracht van Zeeuwse Vastgoed Ontwikkeling ontworpen door architectenbureau Wisse Tuinhof Slemmer uit Vlissingen. Het plan bestond uit twee twee-onder-een-kapwoningen aan de Tramstraat, tien twee-onder-een-kapwoningen aan de Walestraat, achttien geschakelde rijwoningen aan de Stationstraat en acht geschakelde rijwoningen aan de Boomgaard. Daar werden op de hoek met de Walestraat tenslotte ook nog 5 garages gebouwd. Van de koopwoningen vielen er tien onder de zogenaamde premie A regeling en 3 onder de premie-C regeling, waarmee onder bepaalde voorwaarden met financiële hulp van de overheid een woning gekocht kon worden. Dit waren de laatste woningen die nog onder deze voorwaarden in Koudekerke gebouwd konden worden want het systeem werd in de loop van 1988 afgeschaft. De laatste zeven woningen waren 'woningwetwoningen' die in opdracht van de Woningstichting Walcheren werden gebouwd en verhuurd.   DE WALESTRAAT TE KOUDEKERKE IN 2002
    22.LUCHTFOTO PLAN THOMASSEN (KAART 2021)
DE WALESTRAAT TE KOUDEKERKE IN 2002   Een deel van het plangebied bestond uit een oude boomgaard. Deze moest ondanks bezwaren van omwonenden wijken voor de bouw van de twee-onder- een-kapwoningen aan de Walestraat. Voor de bouw van de woningen aan de Stationsstraat werd daar de straat verbreed. Hiermee werd tegemoed gekomen aan bezwaren van bewoners aan die straat.

De eerste paal van de koopwoningen ging in april 1989 de grond in en op 31 mei werd een officiële bouwhandeling verricht door gedupteerde E. Maris-Koster. De huurwoningen volgden iets later. De oplevering van de woningen vond begin 1990 plaats.
23. DE WALESTRAAT IN 2002    
woningtype nader beschrijven

Koningshof I  
Realisatie 1992-1996 en 2008-2009
 
Situatie wijk Koningshof te Koudekerke
24. LUCHTFOTO PLAN KONINGSHOF (KAART 2021)
Al in 1982 werd door de gemeente Valkenisse besloten het dorp aan de oostzijde uit te gaan breiden. Het verwerven van grond verliep echter zeer moeizaam. Daarnaast was de Beatrixlaan een bron van zorgen vanwege de onveiligheid en geluidsoverlast. De nieuwe rondweg (S14) zou die problemen in de toekomst moeten gaan verminderen. Tot die tijd vervulde de Beatrixlaan de functie van verbindingsweg van Koudekerke naar Vlissingen en gebeurden er al voor de bouw van Koningshof geregeld verkeersongelukken. Vast stond daarom dat, met de uitbreiding aan deze zijde van het dorp, ook de verkeersveiligheid van de Beatrixlaan verbeterd zou moeten worden. Verder zou een zichtrelatie met de kerk op het Dorpsplein en de molen aan de Middelburgsestraat de verbondenheid met de rest van het dorp kunnen vergroten, zo was de gedachte.

In 1985 was er Provinciaal beleid van kracht geworden, waarin werd bepaald dat gemeenten ook standplaatsen voor woonwagens moesten opnemen in uitbreidingsplannen. Hierdoor werden er drie standplaatsen opgenomen in het te ontwikkelen bestemmingsplan voor de wijk. Intussen kampte de gemeente Valkenisse met aanzienlijke financiële tekorten op de gelijktijdige ontwikkeling van twee bouwlocaties (Koningshof en Thomassen). Deze tekorten hadden invloed op de besluitvorming omtrent de aankoop van de benodigde gronden en het soort woningen die in de plannen gerealiseerd zouden gaan worden. Met meer koopwoningen konden de tekorten beter gecompenseerd worden en met een gefaseerde grondaankoop konden renteverliezen vermeden worden.

Pas in september 1988 werd, door de Commissie Volkshuisvesting en Verkeer van de gemeente Valkenisse, ingestemd met een planopzet voor een nieuwe wijk ten oosten van de Beatrixlaan. Stedenbouwkundig adviseurs van bureau Rothuizen & 't Hooft hadden een globaal plan vervaardigd, met een wegenstructuur en waterpartijen, die voor een luxe woonklimaat moesten zorgen. De Commissie had echter grote bezwaren tegen de waterpartijen omdat deze ten koste zouden gaan van extra woningen en ook onveilig voor kinderen zouden zijn. De argumentatie dat water gevaarlijk zou zijn, werd aanvankelijk van de hand gewezen. De waterpartijen zijn in latere uitwerkingen (helaas) niet meer teruggekomen, al hadden ze voor een goede waterberging een uitkomst geweest.

Na 6 jaar plannen maken was de grond voor de nieuwe wijk nog altijd niet in handen van de gemeente. Een deel van het terrein aan de Beatrixlaan was nog steeds in gebruik door de gebroeders Kesteloo, die de zeer vruchtbare grond daar pachtten van de familie Loeff en er kassen hadden staan. De familie wilde de grond niet verkopen, waardoor de gemeente uiteindelijk overwoog tot onteigening over te gaan. Doordat de familie Loeff vervolgens aangaf het gebied zelf te willen gaan ontwikkelen en een eigen projectontwikkelaar in de arm nam, werd onteigening door de gemeente onmogelijk. Voor het tuindersbedrijf van de gebroeders Kesteloo, dat door de plannen letterlijk zou moeten verkassen, werd hierna aan de noordzijde van de Middelburgsestraat een nieuwe plek gevonden. Het duurde nog tot november 1990, voordat het kassencomplex aan de Beatrixlaan verlaten werd en het terrein beschikbaar kwam voor woningbouw.
 
Voormalige kassen van tuindersbedrijf Kesteloo met op de achtergrond de Middelburgsestraat te Koudekerke
25. VOORMALIGE KASSEN VAN TUINDERSBEDRIJF KESTELOO MET OP DE ACHTERGROND DE MIDDELBURGSESTRAAT
In 1991 werd het ontwerp-bestemmingsplan voor de wijk ter inzage gelegd. Er werd voorzien in de bouw van 125 woningen en drie standplaatsen voor woonwagens. Tevens was in het plan de reconstructie van de Beatrixlaan opgenomen. Aanvankelijk was door Ballast Nedam Project Ontwikkeling voorzien in de bouw van rustieke woonhuizen, twee-onder-een-kapwoningen, villa's en herenhuizen. Hiervoor bleek vrijwel geen belangstelling en het plan belandde in de ijskast. De gemeente had inmiddels haast gekregen met de uitbreiding van het dorp, om in de groeiende behoefte aan huisvesting van jonge gezinnen te kunnen voldoen. Daarop werd begin 1992 overwogen dan maar eerst in de Meulhoek nieuwe woningen te laten ontwikkelen door Bouwbedrijf Flipse. Dit alternatieve plan, ook wel De Meulhoek II genaamd, kon echter op veel weerstand van inwoners van De Meulhoek I rekenen.

Amper drie maanden later bleek de wijk Koningshof dan toch gebouwd te kunnen gaan worden, waardoor De Meulhoek II weer van tafel ging. Ballast Nedam had zich inmiddels teruggetrokken en Bouwbedrijf Flipse had met de gemeente een nieuwe exploitatieovereenkomst getekend voor de bouw van Koningshof I. Flipse had hiertoe een ontwikkelingstak opgericht. In de eerste bouwfase zouden 118 koophuizen worden gebouwd. Er zouden in ieder geval 13 premie-A-koopwoningen komen. Verder voorzag het plan in twee-onder-een-kapwoningen, eensgezinswoningen, alleenstaandenwoningen en vrijstaande villa's. Ook de drie permanente standplaatsen voor woonwagens maakten onderdeel uit van dit plan. De wijk zou ontsloten worden door middel van een nieuwe rotonde, nabij de kruising met de Kerkhoflaan en Beatrixlaan en met een tweede uitgang iets verderop aan de Beatrixlaan nabij de Brouwerijstraat. Deze nieuwe straat (Soestdijklaan) richtte zich zoals in het prille begin al was voorgesteld op de kerk aan het Dorpsplein. Flipse kon in tegenstelling tot het eerdere plan rekenen op veel belangstelling van potentiële woningkopers. Er waren toen ook al plannen voor Koningshof II en III, waarmee totaal zo'n 425 woningen zouden worden toegevoegd aan het dorp.

Flipse ging voortvarend van start met het bouwrijp maken van het terrein. In september 1992 werden de eerste bouwvergunningen voor de realisatie van 13 sociale koopwoningen en 9 halfvrijstaande woningen ingediend. De belangstelling voor de woningen was overweldigend. Flipse weet de belangstelling aan de insteek die het bouwbedrijf had gekozen, door de potentiële kopers invloed te laten hebben op de bouwplannen. Dat was iets dat in het voorgaande plan niet mogelijk was. Er bleken uiteindelijk meer dan 200 gegadigden voor de 13 sociale koopwoningen. Eerder was ook al gebleken dat er veel belangstelling was voor seniorenwoningen. Ook hiervoor werd in het bouwplan van Flipse voorzien.

Op 17 december 1992 ging de eerste paal de grond in. Burgemeester drs. W. J. Plomp verrichtte de symbolische handeling met gemeenteraadslid A. Dommisse. Hiermee was de start van de bouw van de eerste 25 woningen in de wijk een feit. In 1993 werd gestart met de bouw van de eerste villa's die naar eigen inzicht gebouwd konden worden. Halverwege 1993 was al meer dan de helft van de geplande woningen of kavels verkocht en in april 1994 waren reeds 52 woningen bewoond. In dat jaar werd ook gestart met de bouw van de seniorenwoningen. In 1995 was het grootste gedeelte van de wijk gerealiseerd en werd gestart met de bouw van de laatste woningen, die in 1996 gereed kwamen.

De wijk bestaat nu uit villa's, twee-onder-een-kapwoningen, senioren- en sociale koopwoningen. Door het ontbreken van stoepen in grote delen van de wijk is de speelruimte voor kinderen beperkt tot enkele groenstroken en een kleine speeltuin. Auto's worden in de wijk grotendeels op straat geparkeerd op geaccentueerde stroken aan relatief smalle straten. Aanvankelijk was men van plan de straatnamen te vernoemen naar vorsten, zoals de Emmalaan, Wilhelminalaan, Oranjelaan en een Nassaulaan. Later werd hierop teruggekomen en is besloten de straten te vernoemen naar de straten waaraan Nederlandse paleizen staan. Zo ontstonden de straten Binnenhof, Drakensteynlaan, Dommelrode, Eikenhorst, Hofvijver, Lange Voorhout, Noordeinde en Soestdijklaan.
 
Koningshof te Koudekerke   Het lag in de lijn der verwachting dat aansluitend aan Koningshof I, met de vervolgfasen II en III doorgegaan kon worden. Dit bleek begin 1995 geen uitgemaakte zaak, daar de woningcontingenten op Walcheren een steeds belangrijkere rol gingen spelen en er niet meer dan zo'n 50 woningen per jaar bijgebouwd mochten worden. Dit was vastgelegd in het Provinciaal planologisch beleid. Na de realisatie van de eerste fase kwam er een bouwstop voor Koudekerke en waren eerst andere kernen aan de beurt. Later werd het contingent zelfs verder verlaagd tot 15 woningen per 2 jaar en kwam er een voorlopig einde aan grootschalige uitbreidingsplannen. De vervolgfasen II en III belandden hierdoor wederom in de ijskast.
26. DE ROTONDE BIJ DE NIEUWBOUWWIJK KONINGSHOF    
Het plan Koningshof I werd nog wel uitgebreid met Koningshof Ia. Hiervoor werd in 2006 toestemming verleend. Dit plan betrof de bebouwing van een perceel ten noorden van het Noordeinde en de Soestdijklaan. Hier verrezen op een tijdelijk speelveldje de laatse 10 seriematige woningen en één vrijstaande villa in het plan Koningshof.

Als woningtype zijn de seniorenwoningen en twee-onder-een-kap woningen aan de Eikenhorst interessant als stereotypes van deze tijd
 

Couburg  
Realisatie 2005-2007
 
Situatie wijk Couburg te Koudekerke
27. LUCHTFOTO PLAN COUBURG (KAART 2021)
In opdracht van de gemeente Veere hebben projectontwikkelaar Zeeuwse Vastgoed Ontwikkeling en WTS- architecten begin 2001 een bouwplan gepresenteerd, voor de bouw van 28 woningen achter de Duistraat en Biggekerksestraat in Koudekerke. Het ontwerp bestond uit veertien ruime twee-onder-een-kapwoningen, acht patiowoningen voor senioren en zes vrijstaande huizen. Om de wijk te ontsluiten werd een nieuwe straat ingetekend (De Couburgstraat), die op twee punten aansluit op de Biggekerksestraat. Een aantal omwonende had bezwaren tegen het voorgenomen bouwplan. Dat deden ze eerder succesvol in 1997 toen bebouwing van het weiland ook al werd voorgesteld. Toen werd het plan nog afgeblazen omdat er onvoldoende ruimtelijke onderbouwing was en een visie op de volkshuisvesting voor de gemeente ontbrak. Ook dit maal ging het plan in deze vorm niet door en duurde het tot 2003 alvorens een iets afgeslankt plan met 25 woningen werd voorgesteld.

Het plan uit 2003 bevatte vijf vrijstaande woningen op percelen van ca. 850m² en twaalf twee-onder-een-kapwoningen, die aan de zuidzijde van de Couburgsstraat moesten verrijzen. Dit werden er uiteindelijk tien en twee vrijstaande hoekwoningen. Aan de noordzijde waren aanvankelijk twee vrijstaande woningen en vijf patiowoningen gepland, dit werden er respectievelijk één en zes. De laatste vrijstaande woning werd gepland aan het straatje dat tussen de Couburgstraat en het verenigingsgebouw werd aangelegd. De seniorenwoningen kwamen aan een soort pleintje te liggen. Voor de woningen aan de Biggekerksestraat 55 tot en met 71 werd het mogelijk om garages achter hun woningen te bouwen. Achter de woningen Biggekerksestraat 15 en 17 was een rijtje met vijf garages gepland, dit werden er uiteindelijk vier. In 2004, 2005 en 2012 werden omgevingsvergunningen verleend voor de woningen.
 
Woningen nieuwbouwwijk De Couburg te Koudekerke   Op 27 mei 2005 werd de eerste paal geslagen. Eind 2006 zijn de meeste woningen in het plan Couburg opgeleverd en zijn de bewoners in hun woningen getrokken. Achter vrijwel alle percelen aan de Biggekerksestraat verrezen garages of bergingen. In 2012 werd de laatste woning gebouwd. Architectenbureau WTS uit Vlissingen ontwierp de elf verschillende woningtypes die qua materialisering een homogeen geheel vormen. Bouwbedrijf Kambier en Bouwgroep Peters zijn de bouwkundige aannemers die de woningen gebouwd hebben.

Achter het nieuwbouwwijkje breidde Woontrend Zeeland in 2006 haar showroom uit. Lees verder.
28. DE WONINGEN AAN HET BEGIN VAN DE COUBURGSTRAAT (FOTO APRIL 2006)    

Der Boede  
Realisatie 2019-heden
 
Na de verkoop van Der Boede is de voormalige buitenplaats getransformeerd tot een nieuwe woonbuurt. De nieuwe straten in het wijkje kregen de namen 'Laan der Boede' en 'Van der Manderelaan'. De laatste straatnaam is een verwijzing is naar een burgemeestersfamilie die medio achttiende eeuw opdracht heeft gegeven tot de bouw van het landhuis in zijn huidige vorm. Dit landhuis kreeg in december 2017 eindelijk weer nieuwe bewoners die er vermoedelijk in 2021 een B&B gaan starten.
Woningen nieuwbouwwijk De Couburg te Koudekerke
29. OVERZICHTSFOTO PROJECT HUIS DER BOEDE (FOTO NOVEMBER 2019, BRON: BUITENPLAATS DER BOEDE BV)
Op de 22 kavels rond het landhuis, die variëren in omvang van 1.200m² tot 5.400m², mag er binnen enkele spelregels geheel naar eigen wens een villa worden gerealiseerd. De kavels liggen ingebed in een groene oase en bieden veel privacy. De eersten villa's verrezen er reeds in 2019. Anno 2021 zijn vrijwel alle kavels verkocht en begint het wijkje al aardig vorm te krijgen. Meer informatie over het project is hier te vinden: www.derboede.nl

copyright © 2001-2022 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 27 01 2022

redactionele mededeling:
Enkele delen van het hoofdstuk 1944-heden worden nog herzien. Hier ziet u een voorlopige weergave van de nu bekende informatie over deze periode. Voor zover mogelijk is de getoonde informatie gecheckt op juistheid, later worden de onderdelen beter/logisch geordend. Uiteraard staat het u vrij om op de behandelde onderwerpen te reageren of aanvullende informatie aan te dragen. U kunt contact opnemen via het contactformulier op de website (zie grijze menubalk bovenaan).

bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1-6: Sjoerd de Nooijer
afb. 7: Mattie Huiszoon
afb. 8-13: Sjoerd de Nooijer
afb. 14-15: Karel Noorlander
afb. 16: Sjoerd de Nooijer
afb. 17: Ad en John-Bart Louwerse
afb. 18-24: Sjoerd de Nooijer
afb. 25: Tuindersbedrijf Kesteloo
afb. 26-28: Sjoerd de Nooijer
afb. 29: Buitenplaats der Boede BV

geraadpleegde bronnen:
- BAG-viewer, Kadaster
- www.krantenbankzeeland.nl