Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
religie
boerderijen
- st. antoniushoeve
- blauwe hof
- buytenhof
- de brouwerij
- johannahoeve
- (groot) lammerenburg
- groot ter hooge
- klein lammerenburg
- de lange pacht
- l'espérance
- 't noord ambacht
- 't noordhof
- paauwenburg
- hof de pagter
- 't troenkhof
- torenzicht
- hof verhage
- de vijgeter
- zuiderhoeve

buitenplaatsen
veldnamen
molens
grondgebruik
kustzone
boerderij Buytenhof te Koudekerke
Boerderij Buytenhof
 
hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke blank fragment kaart Visscher-Roman 1655 met aangifte van hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke
1. HOFSTEDE BUYTENHOF OFWEL 'T HOF KRIJN VAN FLOOR IN 2005   2. FRAGMENT KAART VISSCHER-ROMAN 1655
De monumentale hofstede Buytenhof, ofwel het 'Hof Krijn van Floor' zoals bovenstaand hofje in de volksmond heet, is in de zestiende eeuw ontstaan. De hofstede is gelegen in het 'Pier Heijn Roose block', ten zuidwesten van Koudekerke, aan de Dishoekseweg 30. De huidige eigenaren hebben het de naam Buytenhof gegeven wat een verwijzing is naar het vroegere gebruik van het huisje. In de overloper van 1574 van de Westwatering van Walcheren wordt hier al een hofstede of buitenverblijf genoemd, met een omvang van 3 'quartier' en 26 roe (=circa 251 roe): "Den block daer Pier Heyn Roose inne ghewoent heeft ende nu Michiel Passchiers inne woent, den wegh leijdt oost, zuijt ende west Heijn Weijtsen block noort ende beghint van den noortoost houck inne aende westzijde vanden wech". Cornelis Heindricx was de eigenaar die daar zelf boerde. Als vorige eigenaar werd Adriaan Pier Rooze vermeld.

Uit de genoemde overloper en die van 1607 en 1622 blijkt, dat er naast deze hofstede nog een andere hofstede in dit blok ligt. Uit de overloper van 1648 blijken er zelfs drie hofstedes in het blok te liggen, waarvan er tenminste een de naastgelegen Zuiderhoeve moet zijn geweest. De hofstede Buytenhof is hier met een omvang van 251 roeden echter niet vermeld, wat er op kan duiden, dat het dan reeds als buitenverblijf dienst doet. Hofjes met een dergelijk functie werden wel vaker niet vermeld.

Bovenstaand fragment van de Roman-Visscher kaart uit 1655 geeft de hof schematisch aan. Er is dan nog geen onderscheid tussen een woonhuis en schuur waarvan volgens de aktes uit 1630 en 1645 dan al wel sprake van moet zijn: Op 1 maart 1630 koopt, de uit Noord Monster afkomstige, Pieter Jooris de Coster het gehele huis en hofstede met schuren, stallen, 'gevolge en toebehoren' met een omvang van 3 quartier (circa 225 roeden) van Adriaen Janssen Hollander. De Coster doet naast de aankoop van de hof ook diverse grondaankopen, die hij financiert met leningen. Tussen 1644 en 1645 moet Pieter Jooris overleden zijn, want op 19 mei 1645 verkoopt Adriaen Logiers, voogd over de wezen van Pieter Jooris de Coster en Mayke Willem de Zeeuw aan Sr. Marten Ingels Oillaerts, een "geheel huis en hofstede met schuren, stallen, gevolge en toebehoorte, groot in eigen erve voor hofstede 251 roe zijn de ten dele oude boomgaard en tevens jonge boomgaard groot 201 roe". Sr. Marten Ingels Oillaerts was koopman te Vlissingen en getrouwd met Jaquemijntje de Souter. Ook koopt hij diverse stukken grond aan in het 'Pier Heijn Roose block'.
 
oostgevel van hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke   Het buitenverblijf, dat overigens nu nog steeds bestaat en de status van rijksmonument bezit, is in de periode dat Oillaerts het bezit, gebouwd of verbouwd, getuige enkele jaartalankers in gevel aan de straatzijde welke samen het jaartal 1658 vormen. Verder zijn enkele staafankers in de gevels zichtbaar. Op de noord-, oost- en zuidgevel zijn in gele IJsselsteentjes, met rode bakstenen, banden en symbolen in het metselwerk aangebracht, waarvan hier de oostgevel is weergegeven waarop de wiebertjes en hartjes staan aangegeven. Verder bevatten de gevels diverse geprofileerde korfbogen en 15-ruits schuiframen. Het huis heeft een schilddak met een geprofileerde gootlijst met klosjes en fries.
3. TEKENING VAN OOSTGEVEL HOFSTEDE BUYTENHOF    
Van een latere datum zijn de bakkeet en overige aanbouwtjes met een zadeldak en afhang met lessenaarsdak. Hiervan zijn de zij- en achtergevel gedeeltelijk gepleisterd en gewit. De aanbouw heeft een 4-ruits schuifraam en bakgoot op klossen. Al met al geven de fraaie details en op Walcheren vrij zeldzame accenten in het metselwerk aan, dat dit kleine huisje eigendom was van een meer dan gemiddelde boer, in dit geval de uit Vlissingen afkomstige koopman Sr. Marten Ingels Oillaerts, welke vermoedelijk op 25 oktober 1661 in Vlissingen is overleden. Zijn vrouw overleed voor 1665.(1)

Hij liet ten minste twee kinderen achter: Maarten en Susanna Oillaerts. Susanna was op 14 september 1658 al met Abraham Huyssen getrouwd en zodoende wordt deze in de overloper van de Westwatering van 1675 als eigenaar van de hof genoemd. Hij blijkt ook in de jaren erna in aangrenzende blokken grond in eigendom te hebben gekregen. In 1709 worden door de erfgenamen van Susanna en Abraham Huyssen wel weer enkele stukken land verkocht, waardoor duidelijk wordt dat zij dan beiden zijn overleden.
 
Op 2 februari 1748 wordt Viktor Albertus Meyer door vererving eigenaar van de hof, als zijn vrouw Jacoba Anthonetta Vlaminck overlijdt. Zij was een dochter van Jacoba Huyssens, welke getrouwd was met ene Vlaminck. Zij was op haar beurt weer een dochter van Abraham Huyssens en Susanna Oillaerts. in 1750 leggen de gebroeders Hattinga de situatie op Walcheren vast op hun kaart en is ook deze hof aangegeven en zijn voor het eerst twee los van elkaar staande gebouwen waar te nemen op een kaart. De schuur vertoont aan de noordzijde een kleine aanbouw. Viktor Albertus Meyer hertrouwt hierna met Aplonia van Weenegem maar overlijdt enkele jaren later, in ieder geval voor 20 september 1758. Op die datum wordt namelijk in de Koudekerkse herberg genaamd 'Vlissinge' publiekelijk aan Jacobus Vleeshouwer verkocht, "een gehele hofstede met huys, schuyre, stallinge, backeete, gevolgen en toebehoren" met land in het 'Adriaen Laurens Dommis blok', 'Oort Matthijssenblok' en het 'Pier Heyn Roose blok', tezamen 26 gemet en 72 roeden. Hieruit blijkt dat er aanzienlijk meer gronden bij de hof horen dan in de eeuw ervoor. Ook Jacobus Vleeshouwer koopt nog grond aan in 1760.   fragment kaart Hattinga 1755 met aangifte van hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke
    4. FRAGMENT KAART HATTINGA 1750
De families Huyssen, Meyer, Vleeshouwer, Fret en Valmink zijn onderling verwant en via vererving krijgen leden van die families delen van de hof en omliggende gronden in handen. Zo komt het dat op 19 november 1806, tijdens de Franse periode, de hof en bijbehorende gronden op naam van Johannes Fret worden gesteld en dat op 19 januari 1810 een deel in bezit van Hendrik Fret komt.

Op 23 februari 1815 verkopen Hendrik Fret (boekhouder) Johanna Nap, weduwe van Jacobus Fret (rentenierster) en mej. Johanna Fret (meerjarige dochter), allen wonende te Vlissingen in wijk I nr. 185, de hofstede aan de heer Isaac van de Sande, koopman en winkelier te Vlissingen. In het koopcontract wordt de hof als volgt omschreven: "hofstede met huysinge, schuure, bakkeete, wagenhuis en verdere opstal, gevolge en toebehoren vandien, staande en gelegen onder de dorpe van Koudekerke, gemerkt letter B.20, laatst in huure gebruikt door D. Jacobse Swigtman met de nombre van 28 gemeten 144 roeden, zo hoveniering als boomgaard, wei en zaailanden met daarop staande bomen en vruchten te velde". Hieruit blijkt, dat de hofstede voor die tijd verhuurd werd aan de heer D. Jacobse Swigtman, die vermoedelijk pachter en bewoner was van de hofstede en op 16 juli 1815 overleed.
 
Het vermoeden bestaat, dat de woning tijdens de inval van de Engelsen op Walcheren van 1809 beschadigd is geraakt en dat daarna de gevels van het huis zijn aangepast. Dit is onder andere nog zichtbaar aan de toogjes in het metselwerk boven de huidige ramen.

Op 7 oktober 1817 wordt de hof alweer verkocht aan de uit Koudekerke afkomstige landman Louwrus Kluijfhout voor f. 4.784,64. De hof omvatte toen een huis, schuur, stalling, bakkeet en wagenhuis met een omvang van 28 gemet en 144 roeden met 'hoveniering', boomgaard, wei- en hooilanden. Vermeldenswaardig detail uit die periode is, dat onder andere het zogenaamde 'deur- en venstergeld' apart moest worden betaald. Deze ouderwetse vorm van WOZ deed zijn intrede na de komst van de Fransen naar Walcheren en was destijds de vervanger van het zogenaamde 'schoorsteengeld'. Bij het bepalen van het 'deur- en venstergeld' werd er gekeken hoe groot het raamoppervlakte was en hoeveel deuren er in een voorgevel van een pand zaten. En dat betekende: hoe meer, hoe rijker het huis, hoe meer glas, hoe meer deuren, dus hoe hoger het belastingtarief was.
  gevelfragment met toogjes in het metselwerk van hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke
    5. FRAGMENT TOOGJES IN ZUIDGEVEL
In 1823 verschijnen vervolgens de eerste kadastrale minuutplans van Koudekerke, die er toe dienden om de eigendommen beter in kaart te brengen en de eigenaren nauwkeuriger en rechtvaardiger heffing van de grondbelasting te kunnen opleggen. Dit kadastrale minuutplan uit 1823 toont overigens ook een verandering in de positie van de schuur. Deze zal door Louwrus Kluijfhout daar zijn opgericht. Verder zijn er drie kleine bijgebouwtjes op het erf aangegeven voor het huis en de schuur. Voor het eerst is op deze kaart ook het woonhuis gedetailleerd aangegeven en is zichtbaar dat het aan de noord en westzijde voor die tijd al moet zijn uitgebouwd.
 
Louwrens Kluijfhout was omstreeks 1783 getrouwd met Janna Adriaanse Matthijse. Zij overleed op 27 januari 1787, waarna Louwrens hertrouwde met Maatje Besuyen. Zijn zoon Abraham Kluijfhout krijgt op 29 maart 1832 het recht en de vrijheid om de hofstede met landen, welke dan door hem gepacht en bewoond worden, over te nemen. Vermoedelijk gaat het hier om het overnemen van de bedrijfsvoering, want de andere kinderen blijven ook op de hof wonen. Samen worden zij ieder voor een deel eigenaar van de hof nadat Louwrens Kluijfhout op 22 juni 1838 overlijdt. Twee jaar hiervoor had Abraham Kluyfhout in 1836 zijn deel uit de nalatenschap al aan zijn zwager Adriaan Florisse Hollebrandse verkocht. Adriaan Florisse Hollebrandse was de echtgenoot van Cornelia Lourisse Kluijfhout. Zij bewonen in de periode 1826 tot 1845 de hof. Na het huwelijk van hun dochter Janna met Krijn Wielemaker, verhuizen Adriaan en Cornelia naar het dorp Koudekerke. Hun zoon Floris, dochter Janna, haar man Krijn en de weduwnaar Bruinis Pieterse, van hun inmiddels overleden dochter Maatje, bewonen hierna de hof op adres B.20 te Koudekerke.   fragment op kadastraal minuutplan van hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke
    6. FRAGMENT MINUUTPLAN 1823 SECTIE F
In 1851 verkopen de overige erfgenamen hun belang in de hof aan Floris Hollebrandse. Deze bestaat dan uit een huis, schuur, stalling en verdere timmer (houten huis) en gronden met een oppervlakte van 16 bunders, 20 roeden en 10 ellen. Op de veldminuut van Westkapelle uit 1857 staat de hof weer aangegeven en zijn ook enkele boomgaarden ten noorden en oosten van de hof zichtbaar. Daarna moet de oude houten schuur zijn verdwenen, want in 1868 is een nieuwe schuur opgetrokken uit hout met een riet gedekt zadeldak. In 1882 is de kap van die schuur nog met pannen gedekt en eveneens in dat jaar, op 26 oktober 1882 overlijdt Floris Hollebrandse op 70-jarige leeftijd te Koudekerke.

Zijn zuster Janna Hollebrandse en haar man Krijn Wielemaker komen, als enige erfgenaam, zodoende in het bezit van de hof en bijbehorende gronden. Deze Krijn Wielemaker is vanaf 1878 ook al eigenaar van de nabijgelegen hofstede Westerwijk en is korte tijd lid geweest van de gemeenteraad van Koudekerke, totdat hij op 12 februari 1890 overlijdt. Uit het testament dat hij met z'n vrouw heeft laten opmaken blijken zijn bezittingen dan als volgt te zijn beschreven: "2 huizen met schuur en erf; 2 huizen met erf, tuin, dreef, wei- en bouwland, een sprink, boomgaard en bos te Koudekerke, Grijpskerke en Biggekerke, tezamen ruim 38ha". Hieruit blijkt dat hun bezit door aankopen en erfenissen aanzienlijk is uitgebreid.

Het onderstaande bonneblad uit 1911 toont de situatie van de hof met de schuur uit 1868. Hieruit valt op te maken dat deze schuur breder was dan zijn voorganger en weer op de plaats is gebouwd waar ooit al eens eerder een schuur stond, dus direct aan de Dishoeksche Zandweg en op gelijke hoogte met de woning. Achter de schuur zijn twee bijgebouwen aangegeven.
 
In 1886 wordt het bezit van Krijn Wielemaker opgesplitst in drie afzonderlijke koopcontracten en wordt Florus Wielemaker eigenaar van de hof aan de Dishoeksche Zandweg bestaande uit huis, erf en schuur en 13 ha, 89 are en 40 ca grond. Jan Jasperse koopt een huis, erf en schuur met 13 ha, 16 are en 50 ca grond. Abraham Wielemaker, zoon van Krijn Wielemaker, wordt eigenaar van de nabijgelegen hofstede Westerwijk. Janna Hollebrandse is hierna in wijk A op nr. 118 gaan wonen en overlijdt op 79-jarige leeftijd op 12 juni 1899 te Koudekerke.

Florus Wielemaker, welke op 19 december 1851 in Koudekerke geboren is, trouwt op 20 februari 1874 te Koudekerke met Leuntje Wielemaker. Zij is geboren op 7 oktober 1852 en is een volle nicht van hem en samen krijgen ze tien kinderen, waarvan hun zoon Krijn Wielemaker, geboren op 27 oktober 1888 het bedrijf aan de Dishoeksche Zandweg voortzet. Florus Wielemaker overlijdt op 73-jarige leeftijd te Koudekerke op 16 juli 1925 en zijn echtgenote op 86-jarige leeftijd op 17 mei 1939.
  fragment bonneblad 1911 met aangifte van hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke
    7. FRAGMENT BONNEBLAD VLISSINGEN 1911
Dishoekseweg te Koudekerke   Krijn Wielemaker trouwt twee maal. Zijn eerste echtgenote, Cornelia Vos overlijdt 23 februari 1925, waarna hij hertrouwt met de jongere Leuntje Huijsman, welke in 1973 overleed.

Krijn Wielemaker is op 23 februari 1952 te Middelburg overleden. Bij de verdeling van de nalatenschap van Krijn Wielemaker komt de woning aan de Dishoekseweg 30 in bezit van zijn zoon Dirk, geboren op 13 maart 1917. Ook hij trouwt twee maal en door deling van het bezit, behoorde in 1995 nog slechts 2,5 ha grond bij de hof. De overige grond bleef weliswaar in de familie.
8. BOERDERIJ BUYTENHOF AAN HET BEGIN VAN DE VORIGE EEUW (252)    
hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke   Op het erf stond tot 2004 een wagen- schuur met drie stel houten inrijdeuren, zadeldak met rode pannen en houten topgevellijst. Vermoedelijk is deze in het 2e deel van de 19e eeuw gebouwd, maar kan deze ook na de inundatie zijn herbouwd omdat de wagenschuur ontbreekt op de kadastrale kaart van 1949 en pas weer in 1962 wordt vermeld. Dan is ook het erf ook aan de oostzijde verder uitgebreid. Na de inundatie werden de houten zijgevels van de grote oude houten schuur uit 1868 vervangen door steen. De topgevels bleven van hout. Mogelijk deed deze aanpassing de fundamenten van de schuur geen goed, want op 28 juni 1994 stortte de schuur in en is deze tot op heden niet meer herbouwd.
9. HOFSTEDE BUYTENHOF IN DE ZOMER VAN 2003    
hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke   Na het overlijden van zijn laatste echtgenote Jans Wielemaker, bleef Dirk Wielemaker tot zijn overlijden de hof bewonen. Daarna kwam het in handen van de huidige eigenaren welke het in onderhoud achterstallige woonhuis in 2004 volledig lieten verbouwen.

Hierbij zijn de gevels schoongemaakt en is in de voormalige bakkeet een extra raam voorzien en werd de kopgevel deels herbouwd. De schoorsteen werd opnieuw opgemetseld en het gehele dak werd vernieuwd. Hierbij werden tevens twee kleine dakkapellen aan het huis toegevoegd en werden de regenpijpen vernieuwd. Ook binnen is het nodige aan het gedateerde huis veranderd.
10. HOFSTEDE BUYTENHOF IN DE ZOMER VAN 2004    
hofstede Buytenhof aan de Dishoekseweg te Koudekerke   Vervolgens werd ook het naoorlogse wagenhuis grondig aangepakt en is dit bewoonbaar gemaakt door de oude deuren te vervangen door grote glazen openslaande deuren met witte randen. Verder werd de oude wagenschuur door het aanbrengen van een glazen corridor met het oude zomerhuisje verbonden. De oorspronkelijke setting met losse over het erf verspreide gebouwen is hierdoor wel verdwenen en ook het oorspronkelijke karakter van het wagenhuis is door de nieuwe indeling verloren gegaan. Het geheel heeft inmiddels de naam Buytenhof gekregen, welke refereert aan het voormalige gebruik als zomerverblijf. Voor oudere inwoners blijft het bekend als 't hof Krijn van Floor.
11. HOFSTEDE BUYTENHOF IN DE ZOMER VAN 2005    
Meer foto's van deze boerderij vindt u in het foto overzicht van de Dishoekseweg
 
 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

locatie:
Dishoekseweg, Koudekerke


bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1: Sjoerd de Nooijer
afb. 2: atlas roman-visscher, 1655
afb. 3: Sjoerd de Nooijer
afb. 4: atlas hattinga, deel 8, 1750
afb. 5: Sjoerd de Nooijer
afb. 6: minuutplan F, 1811-1832
afb. 7: topografische kaart, 1911
afb. 8: archief J. Roose
afb. 9-11: Sjoerd de Nooijer

geraadpleegde bronnen:
- Joke Wielemaker
- N. Visscher en Z. Roman, Atlas van Zeeland, Amsterdam/ Middelburg, 1655
- Jacobs-Stroo, O., Een hofstede of een buitenverblijf, ge- of verbouwd in 1658, Koudekerke, 2000
- archief Jan Roose
- CHS Provicie Zeeland
- www.watwaswaar.nl
- www.zeeuwengezocht.nl
- PZC d.d. 29 juni 1994

voetnoot 1:
Exacte data zijn moeilijk te achterhalen daar de familienaam vele schrijfwijzen kent. Hier is de schrijfwijze aangehouden welke ook in het boerderijonderzoek van O. Jacobs Stroo is gehanteerd