Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
religie
boerderijen
- st. antoniushoeve
- blauwe hof
- buytenhof
- de brouwerij
- johannahoeve
- (groot) lammerenburg
- groot ter hooge
- klein lammerenburg
- de lange pacht
- l'espérance
- 't noord ambacht
- 't noordhof
- paauwenburg
- hof de pagter
- 't troenkhof
- torenzicht
- hof verhage
- de vijgeter
- zuiderhoeve

buitenplaatsen
veldnamen
molens
grondgebruik
kustzone
boerderij De Kiekendief te Koudekerke
Boerderij Johannahoeve
 
boerderij Johannahoeve aan de Duinstraat 20 te Koudekerke
1. BOERDERIJ JOHANNAHOEVE EN MINICAMPING DE KIEKENDIEF (FOTO 14-02-2003)
Reeds lange tijd bevindt zich aan de huidige Duinstraat 20, net buiten de bebouwde kom van Koudekerke een grote boerderij, in de volksmond ook wel de Johannahoeve genoemd, naar de latere bewoonsters van de boerderij: Johanna Krijger en Johanna Huijsman. Sinds enkele jaren bevindt zich hier ook de minicamping De Kiekendief.

Reeds op de in 1641 vervaardigde kaart van Christoffel Bernaerds wordt hier een hofstede aangegeven, die zich bevindt in het zogenaamde Adriaen HuygeWainsz. block (nr 33). Op dat moment ziet de omgeving er nog totaal anders uit en wordt de hofstede alleen aan de noordzijde ontsloten via een onverharde weg (verlengde van Biggekerksestraat), welke tegenwoordig nog bestaat als een van de laatste onverharde baantjes in de omgeving van Koudekerke. De eerste betrouwbare weergave van de hofstede staat op de kaart van Hattinga uit 1750. Als deze met de eerste kadastrale kaarten uit de periode 1811-1832 wordt vergeleken, kan geconcludeerd worden dat de schuur tussen 1750 en 1811 herbouwd moet zijn omdat dan voor het eerst een L-vormige boerderij staat aangegeven met aan de zuidoost-zijde een kleiner losstaand bijgebouw wat het nieuwe woonhuis is. Volgens de aanwijzende tafels omvat het bezit van Aarnoutse op dat moment een huis met erf, tuin, boomgaard, bos, en meerdere percelen weiland en bouwland. De kaart uit 1750 toont eveneens een voetpad van de boerderij naar het dorp. Op latere kaarten is dit voetpad in westelijke richting doorgetrokken en veel later vormde de ligging van dit voetpad de basis voor de huidige Duinstraat.
 
boerderij Johannahoeve op vier kaartframenten uit 1641, 1750, 1881-1832 en 1857
2. BOERDERIJ JOHANNAHOEVE IN KAARTFRAGMENTEN UIT 1641, 1750, 1811-1832 EN 1857
De in Koudekerke bekende naam Aarnoutse is bijna de gehele 19e eeuw aan deze hofstede verbonden geweest. Aarnout (Janszoon) Aarnoutse en zijn tweede vrouw, Willemijna Bosselaar bewoonden samen de boerderij en bezaten vele bouwlanden welke hoofdzakelijk rond de drie boerderijen, die hij in eigendom had, waren gelegen. Naast de Johannahoeve bezat Aarnout de boerderij Paauwenburg en een kleine hofstede thans gelegen aan de Strandweg ongeveer ter hoogte van de Wielmakersbaan. Op onderstaande kaart staan de meer dan 100 percelen van Aarnout Jan Aarnoutse aangegeven welke, volgens de aanwijzende tafels van de kadastrale minuutplans uit 1823, zijn eigendom waren. Daarnaast was hij eigenaar van meerdere woonhuizen, o.a. op het Dorpsplein.
 
grondbezit aarnout Aarnoutse  omstreeks 1823   Het grondbezit van Aarnout (Janszoon) Aarnoutse was voor Koudekerkse begrippen uitzonderlijk groot en had een omvang van 200 gemet. Hij was hierdoor veruit de hoogst aangeslagen inwoner van de gehele gemeente Koudekerke. Zo is bekend, dat hij in 1830 meer dan het dubbele aan grondbelasting moest afdragen dan welke boer dan ook in Koudekerke, namelijk fl. 551,74.

Naast landbouwer was Aarnout aan het begin van de negentiende eeuw ook nog gemeenteraadslid en in de periode 1829 tot 1840 zelfs burgemeester van de gemeente Koudekerke. Deze laatste functie vervulde hij tot zijn dood in 1840.
3. GRONDBEZIT AARNOUT (JANSZOON) AARNOUTSE OMSTREEKS 1823    
De naam Aarnout Aarnoutse kwam in de negentiende eeuw op Koudekerke in ieder geval nog drie maal voor en allemaal hebben deze naamgenoten op hun eigen manier hun sporen achtergelaten in de gemeente. De oudste van de drie was Aarnout (Aarnoutszoon) Aarnoutse, die in 1803 als zoon van Aarnout (Janszoon) Aarnoutse en Willemijna Bosselaar werd geboren. Hij werd op het dorp voor het gemak 'Aarnout de boer' genoemd. Hij trouwde op 28 augustus 1824 met de uit Zaltbommel afkomstige Huibertje Kesteloo en kwam daarna op het bedrijf van zijn vader werken. Na het overlijden van Aarnout (Janszoon) Aarnoutse, op 4 juni 1840, werd 'Aarnout de boer' eigenaar van de hofstede.

Wie waren dan die andere twee Aarnout Aarnoutsen? Janis Aarnoutse (1795-1854), de broer van de reeds eerder genoemde 'Aarnout de boer' noemde zijn zoon eveneens Aarnout. Deze jongere Aarnout Aarnoutse werd in de volksmond 'Aarnout van 't oekje' genoemd omdat hij later de eigenaar was van de tiendenschuur. 'Aarnout van 't oekje' woonde daar lange tijd letterlijk op het hoekje van het Dorpsplein en de Brouwerijstraat. De derde Aarnout Aarnoutse werd geboren te Koudekerke op 15 maart 1873 en was eveneens landbouwer. Hij boerde op de inmiddels verdwenen hof, die zich bevond ter hoogte van de huidige villa op Kerkhoflaan 44. Later werd hij de eerste kassier van de in 1909 opgerichte Boerenleenbank.

Terug naar de hofstede en de beslommeringen van 'Aarnout de boer': Op 18 april 1851 stierf zijn (eerste) vrouw Huibertje Kesteloo, kinderloos. Niet lang hierna op 4 juli 1851 trad 'Aarnout de boer' in het huwelijk met 'kleine meid' Christina Mauer, welke 22 jaar jonger was en van eenvoudige komaf. Dit wekte op het dorp nogal wat beroering. Christina Mauer, in de volksmond later 'Moei Christina' geheten, werd op 30 augustus 1824 te Domburg geboren, bij de arbeidslieden Christiaan Mauer en Leijntje Dommisse. Christina kreeg van Aarnout kleren naar zijn stand. De boeren droegen in die tijd een 'reêste', een rij met zilveren knopen aan het hemdrok. Bij 'Aarnout de boer' waren ze van goud. Vele jaren was Aarnout wethouder en tenslotte werd hij op 31 maart 1866 net als zijn vader burgemeester van Koudekerke, tegen een jaarwedde van f100,-.

Op 15 juni 1870 was er een verkoping van strandgoederen, waar Aarnout in zijn kwaliteit van strandvonder bij moest zijn. Hij voelde zich niet helemaal lekker en gelastte zijn meestersknecht, een broer van zijn tweede vrouw, in de buurt te blijven. Op het vroon, waar de verkoping plaatsvond, viel hij plotseling om en stierf. Bij testament bleek hij zijn hele vermogen aan zijn vrouw Christina te hebben nagelaten. Hierdoor raakte hij nogmaals in opspraak.
 
In 1857 had 'Aarnout de boer' nog een nieuwe schuur op de hofstede laten bouwen welke na de verdeling van zijn nalatenschap weer werd gesloopt en achter de huidige Middelburgsestraat 19 weer werd opgebouwd.(1) Christine Mauer zette na het overlijden van haar man het bedrijf voort. Haar zwager, Pieter Verhage Lambertuszoon, was daar meesterknecht en verschillende van haar broers werkten ook op de hof. Op 11 oktober 1872 hertrouwde Christina op huwelijkse voorwaarden met de landbouwer Janis Jasperse. Janis bracht 7 hectare in en Christina 73 hectare, waardoor hun totale bezit dus 80 hectare groot was. Er werd geboerd voor gezamenlijke winst en verlies. Lang hield hun huwelijk niet stand waardoor zij in 1875 al weer van tafel en bed scheidden. De onderlinge verhoudingen tussen de familieleden op de hofstede waren verstoord waardoor Christina besloot om in 1882 het hele bedrijf met 80 hectare grond te verkopen aan Christiaan Huijsman. Christina verhuisde hierna naar het huis naast de pastorie op het Dorpsplein waar ze nog enkele jaren geacht en geliefd vertoefde voordat ze uiteindelijk op oudejaarsdag 1904 stierf.(2)   schuur Middelbursgestraat 19 te Koudekerke
    4. SCHUUR MIDDELBURGSESTRAAT 19 (2010)
Nadat Christiaan Huijsman de hofstede in 1882 van Christina Mauer kocht werd deze in dat jaar nog verbouwd en werd het woonhuis opgericht. De grote, met riet gedekte schuur stond haaks op het huis, met een smalle doorgang daartussen. Christiaan Huijsman trouwde op 21 april 1905 met Johanna Krijger. Samen kregen ze tenminste twee zonen en één dochter. Christiaan overleed op 9 december 1919. Dat was vijf jaar na zijn vrouw Johanna die op 27 oktober 1914 overleed. Hun zoon Jakob Huijsman werd op 25 augustus 1879 geboren en trouwde op 21 april 1905 met Krina Jasperse en zal het bedrijf van zijn vader na diens dood in 1919 hebben overgenomen. Krina Jasperse overleed helaas binnen een jaar na de geboorte van hun enige dochter Johanna, op 27 oktober 1907. Johanna Huijsman was begin dat jaar op 2 januari geboren en is dus vrijwel zonder haar moeder gekend te hebben opgegroeid op de boerderij. Van deze Johanna is een foto bewaard gebleven:
 
verjaardagsportet op de boerderij van de familie huijsman in 1927 De foto is genomen toen Johanna Huijsman twintig jaar werd. Zij was de kleindochter van Christiaan Huijsman, die de hofstede in 1882 kocht van Christina Mauer. Naast Johanna zit links Leuntje Francke en rechts Suzan Kodde. De vriendinnen achter hen zijn, van links naar rechts: Jannetje Verhage, Pie Polderman, Mina Groenenberg en Marie Francke.

Ontelbare van dit soort foto's zijn door de heer Timmermans uit Middelburg van Walcherse schonen gemaakt. Hij was een vaste verschijning op verjaardagen en bleef na het 'portretteren' nog graag wat vertoeven op de verjaarsvisite. Zijn foto's waren voor iedereen te koop.
5. VERJAARDAGSPORTRET OP DE BOERDERIJ VAN DE FAM. HUIJSMAN IN 1927    
Johanna Huijsman trouwde op 24-jarige leeftijd, op 8 mei 1931, met Pieter Simon Kodde die na de dood van Jakob Huijsman eigenaar werd van de hofstede. In 1930 is de oude schuur nog vervangen door de huidige schuur met twee dwarsdelen. Deze schuur is met dakpannen gedekt waarin het jaartal 1930 wordt aangegeven.(3) Jan Kodde, de zoon van Pieter Simon en Johanna, nam op zijn beurt de boerderij van hen over en was samen met zijn vrouw Kathrien Reynierse eigenaar tot het eind van de vorige eeuw.

Op het erf van de boerderij is tijdens de bezetting een kleine bunker gebouwd waarin zich een telefoonschakelpost bevond. De bunker heeft nog z'n oorspronkelijke camouflage en is voorzien van een kap met schijnluiken. Op de kadastrale kaart van 1949, de eerste na de bezetting en hier op volgende inundatie, is de huidige langgerekte schuur uit 1930 te zien met ten oosten ervan het oudere woonhuis. De grote ruime woning uit de negentiende eeuw, was rijk bezet met tegels, doch op enig moment in de vorige eeuw niet praktisch genoeg meer waardoor deze ingrijpend is verbouwd. Aan de buitenzijde is de woning wit geschilderd en zijn grote ramen voorzien. Door verbouwingen zijn helaas veel oude details verdwenen. Tegenwoordig bevindt zich ten noorden van de schuur uit 1930 nog een modernere stalen landbouwschuur. De boerderij wordt omringd door een vrij dichte windsingel. Hierdoor zijn, vanaf de straatzijde, van de schuur slechts het pannen zadeldak en de met gedecoreerde windveren en makelaars afgewerkte kopgevels te zien. De heer A. Lampert nam het bedrijf al weer enkele jaren geleden over en verbouwt er nog steeds de nodige aardappelen, suikerbieten en tarwe. Daarnaast worden extra inkomsten gegenereerd door de exploitatie van een minicamping met 25 standplaatsen.
 
Duinstraat te Koudekerke   Deze bungalow gelegen op adres Duinstraat 22 werd omstreeks 1969 door aannemer Van Noppen gebouwd voor de toenmalige eigenaar Pieter Simon Kodde. De bungalow bestaat tegenwoordig nog steeds. Er achter bevindt zich de boerderij Johannahoeve en een minicamping met de naam de Kiekendief.

Aanvulling? Mail de webmaster!
6. BUNGALOW AAN DE DUINSTRAAT TE KOUDEKERKE (563)    
 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

locatie:
Duinstraat, Koudekerke


bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1-4: Sjoerd de Nooijer
afb. 5-6: archief Jan Roose

geraadpleegde bronnen:
- Roose, J. en Roose, W.P., Kent u ze nog... die van Koudekerke, Zaltbommel, 1981
- Roose, J., Hofstede De Lange Pacht en zijn bewoners in de 19e eeuw, Koudekerke, z.d.
- N. Visscher en Z. Roman, Atlas van Zeeland, Amsterdam/ Middelburg, 1655
- Zeeuws Archief (ZA)
- Atlas Hattinga, Kaarte van het eyland Walcheren de Ao. 1641 gemaakt door Christoffel Bernards, D.W.C. en/of A. Hattinga, ca. 1750. inv. nr. 13
- Atlas Hattinga, Kaart van Walcheren [blad 8], (1750), inv. nr. 23
- Kees van Noppen
- CHS Provicie Zeeland
- www.dekiekendief.nl
- www.watwaswaar.nl
- www.zeeuwengezocht.nl

voetnoot 1:
bron: Kees van Noppen

voetnoot 2:
bron: Jan Roose

voetnoot 3:
bron: www.dekiekendief.nl