Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
buitenplaatsen
ontwikkeling dorp
infrastructuur
boerderijen
- moesbosch
- poelendale
- m'burgsestraat126
- verk. groeneweg 2
- zwaanweg 7

kustzone
wijk 't zand
boerderij Moens te Koudekerke
Boerderij Middelburgsestraat 126
 
boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke blank fragment kadastraal minuutplan Koudekerke, met aangifte van boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke
1. BOERDERIJ PIETER MOENS AAN DE MIDDELBURGSESTRAAT 126   2. FRAGMENT MINUUTPLAN SECTIE E1 1811-1832
Uit kaartmateriaal valt op te maken, dat op de plaats van het huidige landbouwmachinebedrijf van de gebroeders Weststrate aan de Middelburgsestraat 126, tussen 1655 (Roman-Visscher atlas) en 1750 (kaart Hattinga) een hofstede moet zijn ontstaan, die dan nog uit een los woonhuis en een schuur bestaat.

Ergens tussen 1750 en 1823 moet de indeling van het erf zijn veranderd, aangezien het woonhuis en de schuur dan niet langer los van elkaar, maar in elkaars verlengde en tegen elkaar staan aangegeven op het kadastrale minuutplan van 1823. In dit geval lijkt het woonhuis niet zoals gebruikelijk was, voor de schuur, maar achter tegen de schuur te zijn gebouwd. Het stond dus haaks op de Laagen Weg (nu Middelburgsestraat). Verder zijn er enkele bijgebouwen op het erf aangegeven waaronder waarschijnlijk een wagenhuis. In de aanwijzende tafels bij het minuutplan wordt de weduwe van Pieter Cijsouw (Willemina Bastiaanse) aangeduid als eigenaresse van de kavels 116 tot en met 124 die bestemmingen als tuin, bos, boomgaard, bouwland, moesland, dreef en weiland hebben. Landman Pieter Cijsouw was enkele jaren hiervoor op 49-jarige leeftijd op 22 december 1827 te Koudekerke overleden.(1)
boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke   fragment veldminuut Westkapelle 1857, met aangifte van boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke
3. BOERDERIJ PIETER MOENS AAN DE MIDDELBURGSESTRAAT 126   4.FRAGMENT VELDMINUUT WESTKAPELLE 1857
Uit topografische kaarten blijkt vervolgens, dat tussen 1857 en 1911 de schuur en het woonhuis weer van elkaar zijn gescheiden. Waarschijnlijk bleven het wagenhuis en de schuur staan en werd aan de straatzijde een nieuw woonhuis gebouwd. Uit deze periode zijn gelukkig ook enkele foto's bewaard gebleven waardoor het woonhuis en de schuur als volgt kunnen worden beschreven: De schuur was met zwartgeteerde gepotdekselde delen afgewerkt waarop witte randen waren aangebracht. In het midden van de oostgevel bevond zich één stel mendeuren, wat duidt op een zogenaamde dwarsdeelschuur. De mendeuren hadden geheel volgens de Walcherse traditie twee kleine raampjes en mogelijk ook een kleine loopdeur (klinket) in de rechter mendeur. Door een klinket kon naar binnen worden gestapt zonder de grote deuren te openen. Helaas is deze niet zichtbaar op de foto's omdat hiervoor een paard met verewagen staat afgebeeld en op een andere foto een paard met een slede.

De foto's lijken aan deze zijde van de schuur ten minste één hoog geplaatste luik en een rieten kap te vertonen. De andere helft van het zadeldak is echter wel met pannen gedekt. Dit dakvlak is licht geknikt, wat mogelijk duidt op de aanwezigheid van een (later toegevoegde?) koeiengang. Tegen de uitbouw is nog een tweede kleine bakstenen aanbouw zichtbaar met een eigen pannendak. De houten kopgevel van de schuur, aan de zijde van het woonhuis, vertoont diverse luiken en kleine raampjes. De dakrand lijkt geen bewerkte windveren te bevatten, maar wordt wel beëindigd met een witte makelaar. De achtergevel staat niet duidelijk afgebeeld op foto's, maar lijkt door de iets hogere topgevel versteend te zijn. Mogelijk is dit na de sloop van het oude woonhuis aan de achterzijde gebeurd.

Tussen het woonhuis en de schuur staat nog een klein bijgebouw, dit was waarschijnlijk de bakkeet. Dit bakstenen gebouw bevatte gevelankers en had een met pannen gedekte kap. De op de foto's zichtbare kopgevel toont een klein schuifraam. Het negentiende-eeuwse of vroeg twintigste-eeuwse woonhuis stond in tegenstelling tot zijn voorganger parallel aan de straat en had een klassieke indeling: Een voordeur met aan beide zijden twee drie-ruits schuiframen. De bakstenen noord- en westgevel waren gemetseld in kruisverband, met boven de vensters een getoogde rollaag met eronder (mogelijk) een motief. De gevel werd aan de voor- en achtergevel beëindigd door een brede witte gootlijst. De oostgevel was bepleisterd en had op de begane grond, net als de westgevel, twee smalle en één breder drie-ruits schuifraam met louvres en op de verdieping één drie-ruits schuifraam zonder louvres. Door de bepleistering zijn alleen aan de westgevel de strekken boven de ramen zichtbaar. Langs de oostgevel wordt een regenpijp naar de achtergevel geleid. Hier bevond zich achter het huis nog een kleine aanbouw, mogelijk vormde deze één geheel met de bakkeet. In beide zijgevels zijn staafankers zichtbaar. Het zadeldak was met 'tuile-du-nord' dakpannen gedekt en op de hoeken zijn sierschoorstenen aangebracht. De echte schoorsteen bevond zich aan de achterzijde.
 
voorzijde boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke   fragment bonneblad 1911, met aangifte van boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke
5. BOERDERIJ PIETER MOENS AAN DE MIDDELBURGSESTRAAT 126   6.FRAGMENT TOPOGRAFISCHE KAART 1911
Uit het woningregister van de gemeente Koudekerke valt op te maken dat ene M. Besuijen eigenaar en bewoner is van de hofstede, kadastraal aangeduid met E119 en wijknummer E119. Dit blijkt ook als de perceelsgewijze leggers worden geraadpleegd: Matheeuis Jacobus Besuijen, arbeider te Koudekerke. Hij blijkt de hofstede in 1915 aan de uit Biggekerke afkomstige Jan Pieterszoon Moens te hebben verkocht. In 1918 of 1919 is nog het een en ander aan de hofstede verbouwd als een zogenaamde 'stichting en sloop' wordt vermeld in de perceelsgewijze legger.
 
Boerderij Middelburgsestraat 126   De hofstede blijkt ook enige tijd bewoond te zijn geweest door de uit Zoutelande afkomstige Pieter Moens. Hij was getrouwd met Adriana Olijslager en overleed op 72-jarige leeftijd op 8 mei 1938 te Koudekerke.(1) Zijn zoon Jan heeft er samen met zijn vrouw Adriana Huijsman gewoond en gewerkt. Hij is vanaf 1929 als lid van de gemeenteraad van Koudekerke actief geweest. Nadat burgemeester Jan Lambertus Dregmans door de Duitse bezetter gegijzeld werd en vervolgens uit zijn ambt gezet was, is Jan Moens van 16 december 1942 tot en met 13 november 1944 burgemeester van Koudekerke geweest.
7. BOERDERIJ PIETER MOENS AAN DE MIDDELBURGSESTRAAT 126 IN 1935 (L023)    
In 1946 moest hij zich verantwoorden voor een tribunaal te Middelburg waar hem diverse beschuldigingen ten laste werden gelegd naar aanleiding van zijn 'samenwerking' met de Duitse bezetter. Op 16 november 1949 liet hij zich uitschrijven uit Koudekerke en vertrok naar Nieuw en Sint Joosland. Adriana Huijsman overleed op 89-jarige leeftijd op 27 mei 1987, zij was toen al weduwe van Jan Moens.(2)

De schuur en het wagenhuis achter de woning moeten tijdens de watertijd in 1944-1945 dusdanig zwaar beschadigd zijn geraakt, dat ze in 1947 zijn gesloopt. Op de plaats van de vroegere wagenschuur werd na de inundatie een noodschuur gebouwd. Het bakstenen gebouwtje met golfplaten zadeldak en één dwarsdeel was, afgezien van een later aangebrachte moderne garagedeur, nog behoorlijk authentiek toen onderstaande foto werd gemaakt. De schuur is kort hierna in 2008 gesloopt.

Na 16 november 1949 werd Pieter de Potter eigenaar van de hofstede die in 1947 als ruïne werd vermeld en later dat jaar is herbouwd.(3) In 1951 wordt nogmaals een stichting van een bouwwerk vermeld. Het is niet geheel duidelijk welk gebouw dit betrof. Mogelijk was dit de bakstenen wederopbouwschuur die ten minste voor 1962 moet zijn gebouwd. Deze had een met pannen gedekt zadeldak en één dwarsdeel.
 
noodschuur bij boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke   fragment topografische kaart 1949, met aangifte van boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke
8. VOORMALIGE NOODSCHUUR AAN DE MIDDELBURGSESTRAAT 126   9.FRAGMENT TOPOGRAFISCHE KAART 1949
Sinds 1978 is het complex in gebruik door een bedrijf dat handelt in landbouwmachines: Gebroeders Weststrate. De gevel van de wederopbouwschuur is daardoor aangepast. Enkele bestaande gevelopeningen werden dichtgemetseld en elders werden nieuwe voorzien. Er werden moderne overheaddeuren aangebracht en de gevel werd voorzien van enkele reclamelichtbakken. De schuur werd, net als de noodschuur in 2008 gesloopt. Het woonhuis dat vermoedelijk ook zwaar te lijden heeft gehad van de inundatie en de inwerking van zout op de steenconstructies moet in de jaren zestig zijn vervangen door een nieuw exemplaar. Het had een met pannen gedekt zadeldak met de voordeur in de zijgevel.
 
wederopbouwschuur bij boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke   fragment topografische kaart 1962, met aangifte van boerderij Moens aan de Middelburgsestraat te Koudekerke
10. VOORMALIGE WEDEROPBOUWSCHUUR AAN DE MIDDELBURGSESTRAAT 126   11.FRAGMENT TOPOGRAFISCHE KAART 1962
In 2008 heeft de oude landbouwschuur plaatsgemaakt voor een compleet nieuw pand met een ruime werkplaats, een showroom en een groot onderdelenmagazijn.(4) Dit gebouw bestaat uit een staalconstructie waartegen afwisselend rode en transparante golfplaten als zadeldak en een antracietkleurige golfplaat als gevelbekleding is aangebracht. De showroom is van een grote glazen gevel voorzien waardoor qua typologie en wat vreemde mix van een moderne landbouwloods en een showroom is ontstaan. Enkele jaren hiervoor werd het jaren zestig woonhuis gesloopt en vervangen door het huidige woonhuis dat verder vanaf de weg, op de plaats van de oude houten schuur werd gebouwd. Het moderne woonhuis, dat metselwerk gevels heeft en een met rode pannen gedekt zadeldak met schoorsteen, heeft de entree in de voorgevel en een aparte garage naast de woning. Voor de woning zijn leilindes aangeplant en is een tuin met buxushagen aangelegd in een geometrische opzet.
 
bedrijf gebroeders Weststrate aan de Middelburgsestraat te Koudekerke
12. BEDRIJF GEBROEDERS WESTSTRATE WAAR ZICH VOORHEEN DE BOERDERIJ VAN PIETER MOENS BEVOND (FOTO 2010)
OPROEP: WIE WEET WIE ER OP DE OUDE FOTO'S STAAN AFGEBEELD?
 
 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

locatie:
Middelburgsestraat, Koudekerke


bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1: André Cijvat
afb. 2: minuutplan E1, 1811-1832
afb. 3: André Cijvat
afb. 4: topografsiche kaart, 1857
afb. 5: André Cijvat
afb. 6: topografsiche kaart, 1911
afb. 7: Abraham Lutijen
afb. 8: CHS (provincie zeeland)
afb. 9: topografsiche kaart, 1949
afb. 10: CHS (provincie zeeland)
afb. 11: topografsiche kaart, 1962
afb. 12: Sjoerd de Nooijer

geraadpleegde bronnen:
- André Cijvat
- Abraham Luteijn
- www.zoutelandeopfoto.nl
- CHS Provicie Zeeland
- www.watwaswaar.nl
- Zeeuws Archief
- www.zeeuwengezocht.nl
- website weststrate

voetnoot 1:
bron: Zeeuws Archief, Overlijdensakten Koudekerke 1811-1959

voetnoot 2:
bron: Zeeuws Archief, Overlijdensberichten 1900-1999

voetnoot 3:
bron: Zeeuws Archief: Woningregister gemeente Koudekerke

voetnoot 4:
bron: website gbr. weststrate