Logo koudekerke.info
voor 600 | 600-1200 | 1200-1650 | 1650-1800 | 1800-1850 | 1850-1900 | 1900-1940 | 1940-1944 | 1944-heden
algemeen
religie
boerderijen
- st. antoniushoeve
- blauwe hof
- buytenhof
- de brouwerij
- johannahoeve
- (groot) lammerenburg
- groot ter hooge
- klein lammerenburg
- de lange pacht
- l'espérance
- 't noord ambacht
- 't noordhof
- paauwenburg
- hof de pagter
- 't troenkhof
- torenzicht
- hof verhage
- de vijgeter
- zuiderhoeve

buitenplaatsen
veldnamen
molens
grondgebruik
kustzone
boerderij Verhage te Koudekerke
Boerderij Verhage
 
fragment van kaart Roman-Visscher 1655, met aangifte van boerderij Verhage aan de Biggekerksestraat te Koudekerke
1.FRAGMENT KAART ROMAN-VISSCHER 1655
De schilderachtige hofstede hier links stamt uit de 15e eeuw en behoorde tot de oudste boerderijen van het dorp. Hij staat afgebeeld op zowel de kaarten van Hattinga uit 1750, de Blaeu atlas uit 1662 als de Kaart van Christoffel Bernaerds uit 1641. Bij deze boerderij bevond zich één van de drie vliedbergen die dicht bij het dorp lagen.
 
luchtfoto van Koudekerke, met aangifte van boerderij Verhage aan de Biggekerksestraat te Koudekerke   fragment kaart Hattinga 1750, met aangifte van boerderij Verhage aan de Biggekerksestraat te Koudekerke
2. HOF VERHAGE OP LUCHTFOTO UIT 1939   3. FRAGMENT KAART HATTINGA IN 1750
De schilderachtige boerderij bevond zich in het 'Gillis Janz block' (nr 84), dat onderdeel was van het Noordambacht en was aangeduid als 'vroonland'. De hof lag aan de ingang van het dorp, komend van Biggekerke op de hoek met de huidige Schutterstraat. Daar waar later de zaak van de firma Janse zich vestigde in de Weststraat en ter hoogte van de woningen 8 t/m 12. De hofweide liep door tot, wat nu de Cithershillsingel wordt genoemd, vroeger het 'Sietersillepadje'. De hofstede werd het laatst bewoond door de familie Verhage, wat de hier gehanteerde naam voor de hof verklaart.
 
boerderij Verhage aan de Biggekerksestraat te Koudekerke omstreeks 1930   Uit de aanwijzende tafels, die behoren bij de minuutplannen van 1823, blijkt de hofstede (F1) dan eigendom te zijn van Pieter Abraham Caljouw. Hij was landman te Koudekerke en van hem is bekend dat hij op 10 januari 1800 deze hof met land in Koudekerke kocht voor 1024 ponden. De verkoper werd helaas niet vermeld. Abraham bezat ook de tegenover de boerderij gelegen panden (F106) met erf naast de schutte. We concentreren ons hier echter op de hofstede die in 1823 bestond uit een woning, schuur en erf met boomgaard en tuin. De oude, deels met riet gedekte schuur, uit het begin van de negentiende eeuw (voor 1823), vormde met het woonhuis, bakkeet en verdere 'timmer' een schilderachtig geheel.
4. FRAGMENT KADASTRAAL MINUUTPLAN F01 1823    
Pieter Abraham Caljouw stierf uiteindelijk op 81-jarige leeftijd te Koudekerke op 9 april 1841. Bij zijn overlijden was hij getrouwd was met zijn vijfde vrouw; Catharina van Houte. Eerder was hij al weduwnaar van Pieternella Pieterse, Magdalena Cijsouw, Jacomina van Vlaanderen en Pieternella Bimmel. Hierna werd de hof eigendom van landbouwer Adriaan Floriszoon Hollebrandse (1783-1864) . Deze geboren Westkappelaar was gehuwd met de uit Koudekerke afkomstige Cornelia Kluijfhout (1789-1861). Er kwamen tenminste zeven kinderen voort uit dit huwelijk waarvan een groot aantal vroeg stierf. Uit de perceelsgewijze kadastrale leggers blijkt dat Adriaan in 1844 een deel van de boerderij liet herbouwen, vermoedelijk betrof het hier een aanpassing aan het woonhuis, de sloop van de 'timmer' (houten huis) en herbouw van de bakkeet. Op 14 augustus 1845 werd ook een nieuw kadastraal nummer toegekend aan zijn hofstede (F530).

In 1851 wordt landbouwer Krijn Abrahamszoon Wielemaker (1819-1890) de nieuwe eigenaar van de hofstede en bijbehorende gronden. Hij was enkele jaren hiervoor, op 25 april 1845, getrouwd met de dochter van Adriaan en Cornelia: Janna Hollebrandse (1820-1899). Dit huwelijk bracht ten minste tien kinderen voort die opgroeiden op de hofstede die in de jaren hierna langzaam ingesloten raakt door bebouwing langs de Biggekerscheweg.
 
boerderij Verhage aan de Biggekerksestraat te Koudekerke omstreeks 1930   In 1876 werden de percelen gesplitst en werd bij de hofstede, die dan bestond uit een huis, schuur en erf, het adres A21 vermeld (F780). De situatie in 1878 is hiernaast afgebeeld. De 'timmer' is dan verwenen en ook de aanpassing aan het woonhuis en de nieuwe bakkeet zijn nu zichtbaar. Na het overlijden van Krijn werd Janna Hollebrandse eigenaar van de hofstede die ze in 1891 doorgaf aan haar schoonzoon en dochter: Landbouwer Pieter Martinuszoon Verhage (1860-1942) en Cornelia Wielemaker (1860-1907) die in 1884 getrouwd waren. In 1894 werden er enkele percelen verkocht en samengevoegd en was er sprake van een huis, schuur, stal, bijgebouwen en erf .
5. FRAGMENT KADASTRAAL MINUUTPLAN F01 1878    
Na het overlijden van Cornelia Wielemaker hertrouwde Pieter Verhage op 24 januari 1908 met Adriana Simonse (1865-1925) , die toen reeds weduwe was van de in 1906 overleden landbouwer Pieter Jasperse. Na het overlijden van Adriana Simonse verkocht Pieter de hofstede in 1925 aan zijn zoon Krijn Pieterzoon Verhage (1889- 1963) die net als zijn vader landbouwer was. Krijn Verhage bewoonde de hofstede met zijn vrouw Jacomina de Visser en hun zes kinderen Kee (getrouwd met Floor), Marie, Piet, Jan, Martinus en Rina. De knecht, de (dienst)meid en Pieter Verhage woonden er ook, zij het in een apart gedeelte van het woonhuis.

Voor het vee had het gezin Verhage verschillende weitjes in de omgeving. Het melken van de koeien en het verkopen van de melkproducten was een belangrijke taak. Om de koeien op tijd te melken werd er om vier uur 's morgens opgestaan.
 
Schuttestraat te Koudekerke   Het meisje met jok en emmers is Johanna Jasperse. Ze staat voor de bakkeet, waarvan het gewelf onder de oven nog net te zien is. De jongen op de hoek is Marien de Wijze. Bij het span paarden staat Louw Verhage en met de fiets Martinus Verhage. In de deuropening staan landman Pieter (Matinuszoon) Verhage en Jaantje Simonse, met naast hen Ko Jasperse en Krijn (Pieterszoon) Verhage. Krijn was een kenner en liefhebber van paarden en nam de boerderij in 1925 over van zijn vader Pieter. Hij liet de schuur en stal in 1933 nog aanpassen waarna er volgens de kadastrale leggers geen sprake meer was van één schuur en stal maar van meerdere schuren.
SCHUTTESTRAAT TE KOUDEKERKE OMSTREEKS 1930 (R814)    
De oude boer links op de voorgrond is Pieter (Martinuszoon) Verhage, hij draagt nog een 'mensenpetje' en gouden oorringetjes. Hij onderwijst hier kennelijk Jan Verhage (Jan van Jôôs) die er niet te zwaar aan tilt zo te zien. Het kleine meisje dat nog een lange muts draagt, is Johanna Roelse. Zij is zo te zien wat meer onder de indruk van het ernstig onderhoud met haar moeder Martien van der Bosse. Haar vader Jan Roelse, ook met een mensenpetje, ziet het goedkeurend aan. De twee mannen met een 'wasblikje' op, zijn de zonen van Piet (Martinuszoon) Verhage. Links Krijn en rechts Louw (Lourens). Zij bemoeien zich er niet mee, evenmin als hun wederhelften, Jacomina (Jikkemien) de Visser (links) en Johanna Dekker (rechts). De foto dateert van ongeveer 1930. Krijn Verhage, diens vader Pieter Verhage en diens vader Martinus Verhage boerden op de hofstede aan de rand van het dorp. Hier bevond zich later lange tijd 'De dorpszaak met de stadssortering'. De plaats waar de foto is genomen, kan men beschouwen als de hofweide van de boerderij vlak bij het vroegere 'Sietersillepadje'. Nu is het hier bebouwd en onherkenbaar veranderd.   Gezelschap op de hofwei van Verhage omstreeks 1930
    7. GEZELSCHAP OP DE HOFWEI OMSTREEKS 1930
Het geheel zou nu zeker onder Monumentenzorg zijn gevallen. De boerderij was oud en de schuur niet al te hecht, maar zij overleefden de oorlog en het water, dat in 1944-1945 dagelijks daar met grote snelheid langs de hofstede stroomde. Marie Verhage uit Koudekerke heeft een dagboek bijgehouden over deze periode waarin ze over de gebeurtenissen in het gezin, het leven en de omgeving verteld. Over zaken van alledag maar ook over ongewone en ingrijpende ervaringen. Deze notities vormen een bijzonder persoonlijk verhaal over de oorlogsjaren op Walcheren. Fragmenten ervan zijn te lezen op deze website: geschiedeniszeeland.nl

Uit het dagboek valt ondermeer op te maken dat Koudekerke in de nacht van vrijdag 3 op 4 november werd beschoten met granaten. Een scherf van zo'n granaat drong door het dak van de boerenwoning en verwondde daarbij Jacomine de Visser aan de schouder toen zij in bed lag. Op 5 november was Koudekerke bevrijd maar het duurde nog tot in 1945 voordat ook de strijd tegen het water was gestreden.
 
Schuttestraat te Koudekerke   De oorlog had de uitbreidingsplannen van Koudekerke enigszins doorkruist, maar die werden hierna alsnog uitgevoerd. Dit betekende ook het einde van de hofstede die moest wijken voor de uitbreiding van het dorp met 'Plan West'. Hiermee was reeds in 1953 gestart. De gronden die van oudsher bij de hofstede hoorden werden daartoe bebouwd en maakten plaats voor de aanleg van de Weststraat. Krijn Verhage verhuisde daarom in 1955 naar de Noordoostpolder waar nog wel voldoende ruimte was voor de landbouw. Hier ziet u het woonhuis van hofstede Verhage aan het begin van Schuttestraat, gezien vanaf de zijde van de Weststraat.
8. WOONHUIS BIJ HOF VERHAGE VOOR DE SLOOP IN 1958 (R016)    
Schuttestraat te Koudekerke   In 1958 werd deze foto gemaakt van het woonhuis van hofstede Verhage aan het begin van Schuttestraat. Hierop is goed te zien dat het woonhuis na ca 1930 twee voordeuren heeft gekregen. Vermoedelijk om de oudere familieleden, zoals Krijns vader, Pieter Verhage een eigen entree tot zijn woongedeelte te verschaffen, iets wat bij boerderijen vaak het geval was. De schuur die achter het woonhuis stond is in 1958 verdwenen, maar werd nog wel aangegeven op het minuutplan H01 van Koudekerke dat in december van dat jaar werd afgerond. Links is ook al de Weststraat te zien. De namen van de personen op de foto zijn niet bekend.
9. WOONHUIS BIJ HOF VERHAGE VOOR DE SLOOP IN 1958 (R017)    
Schuttestraat te Koudekerke   In 1958 werden ook het woonhuis en de laatste nog overgebleven schuurtjes gesloopt. Op de foto ziet u het begin van de Schuttestraat na de aanleg van de Weststraat (voorgrond). In 1959 is hier 'de dorpszaak met stadssortering' gevestigd van de Firma Janse, waarvoor op 6 november 1958 reeds werd aanbesteed. Aangenomen wordt dat de hofstede toen reeds gesloopt was. De panden aan de overzijde van de Schuttestraat dateren van 1910 . Daarachter zijn woningen aan de Middelburgsestraat te zien. De namen van de personen op de foto zijn niet bekend. Weet u van een of meer aspecten meer te vertellen? Regeer dan hier.
10. HET GESLOOPTE WOONHUIS BIJ HOF VERHAGE IN 1958 (R021)    
 
 
copyright © 2001-2017 Sjoerd de Nooijer
laatst bijgewerkt op: 19 11 2016

locatie:
Schuttestraat, Koudekerke


bronvermelding:
tekst: Sjoerd de Nooijer
afb. 1: atlas roman-visscher, 1655
afb. 2: Roel Gabriëlse
afb. 3: atlas hattinga, deel 8, 1750
afb. 4: minuutplan F01 1823
afb. 5: minuutplan F01 1878
afb. 6-10: archief Jan Roose

geraadpleegde bronnen:
- H. Hendrikse en J. Roose, Kent u ze nog... die van Valkenisse, Zaltbommel, 1974
- Roose, J. en Roose, W.P., Kent u ze nog... die van Koudekerke, Zaltbommel, 1981
- Roose, J, en Roose W.P., Ons dorp Koudekerke 1930-1960, 1993
- Zeeuws Archief (ZA)
- Archief Gemeente Koudekerke (ZA), toegang 2290, inv. nr. 1473-1497
- Minuutplan F01 Koudekerke 1878(ZA), toegang 247.2, inv. nr. 1023
- Minuutplan H01 Koudekerke 1957(ZA), toegang 247.2, inv. nr. 1030
- Atlas Hattinga, Kaart van Walcheren [blad 8], (1750), inv. nr. 23
- Visscher, N. en Roman, Z., Atlas van Zeeland, Amsterdam/ Middelburg, 1655
- Kaart C. Bernaerds, Atlas Hattinga Zeeland (ZA) inv.nr. 12 en 13
- www.geschiedeniszeeland.nl
- www.watwaswaar.nl
- www.zeeuwengezocht.nl